Ыдыктыг Библия: 2 Коринфичилерге
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-09-07T22:52:30.151711+00:00

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

1. Ыдыктыг Библия

1. 2 Коринфичилерге

1. Тайылбырлыг Словарь

2. Библейжи Эге Хемчеглер Таблицазы

3. Карталар

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия
тыва дылда

Бирги үндүрүлге

Саналдар чоргузар адрес: ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-163-7

© Институт перевода Библии, Москва, 2011

Эге сөс

Эргим номчукчулар! Силерниң мурнуңарда – Библия деп ыдыктыг номналдың тыва дылче бүрүн очулгазының баштайгы үндүрүлгези.

Библия деп чүл?

Библия болза янзы-бүрү шажын-чүдүлгелиг улустуң санап турары-биле, кижи төрелгетенниң төөгүзүнде эң өндүр улуг номнарның бирээзи. Библия – «номнар» дээн грек сөстен укталган, христиан чаңчылда (база чамдык кезектери-биле иудей болгаш мусульман чаңчылдарда) Ыдыктыг Бижилге деп хүлээп көрүп турар номнар чыындызы-дыр.

Библия ийи кол кезектен тургустунган:

1) Эрги Чагыг-керээ. Бо 39 номдан тургустунган чыынды Христостуң төрүттүнериниң оранчок мурнунда муң ажыг чыл дургузунда эрте-бурунгу еврей болгаш арамей дылдарга бижиттинген, ында Бурган биле еврей чоннуң аразында харылзааже кичээнгейни мөөңнээн. Бо чыындыже еврей чоннуң төөгүзү, израиль ниитилелдиң шажын-чүдүлге хоойлулары болгаш дүрүмнери, Бурганны алдаржыткан кайгамчык уран-чечен шүлүктер болгаш ырлар, мөргүлдер, ханы философчу боданыышкыннар, келир үе дугайында өттүр билген медеглелдер дээш өске-даа хөй чүүлдер кирип турар.

Баштайгы беш номну Моисейниң Беш ному азы Моисейниң Хоойлузу деп адаар. Еврейлерниң бурунгу төөгүзүнге Моисей деп кижиниң Бурган биле Ооң чонунуң аразынга дугуруштурукчу бооп күүсеткени онза чугула ролюн ынчаар демдеглээни ол. Оон аңгыда Эрги Чагыг-керээже Дээрги-Чаяакчының израильчилерге эжелеп алгаш, ээлеп чурттаар кылдыр бергени черге оларның амыдыралының дугайында база израиль чоннуң баштыңчылар, хааннарының чедиишкиннери болгаш буураашкыннарының дугайында бижээн номнар кирген. Ооң соонда Бурганны алдаржыдарынга база кижилерни мерген угаанныг боорунга өөредип турар бөлүк поэтиктиг номнар кирген. Эрги Чагыг-керээ Улуг болгаш Бичии Медээчилерниң (Дээрги-Чаяакчының сөзүн чонга медээлеп, ону Аңаа шынчы чоруун үревес кылдыр кыйгырар салымныг улустуң) номнары-биле дооступ турар.

2) Чаа Чагыг-керээ. Бо 27 номдан тургустунган чыынды Иисус Христостуң төрүттүнгениниң соонда, бистиң эраның 1-ги вегинде бурунгу грек дылга бижиттинген. Чаа Чагыг-керээниң кол өзээ – Иисус Христостуң, делегейниң Камгалакчызының амыдыралы, өөредии, өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында төөгүп турар дөрт Буянныг Медээ болур. Оон «Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы» деп номда Иисус дээрже көдүрлүп үне берген соонда, христиан ниитилелдиң баштайгы чылдарының дугайында база Ооң өөреникчилериниң Буянныг Медээни Рим империязынга канчаар нептередип эгелээниниң дугайында чугаалап турар. Оон аңгыда Чаа Чагыг-керээже Христостуң өөреникчилериниң христиан ниитилелдер болгаш хуу кижилерге оларның бүзүрелин деткиири-биле база Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг амыдырал дугайында сургаал кылыры-биле бижээн чагаалары кирген. Чаа Чагыг-керээниң сөөлгү ному – Иоаннга Бургандан Ажыдыышкын, ында символиктиг дыл ажыглап, Бурганның ам Аңаа удур туржуп турар күштерни долузу-биле тиилээрин илереткен.

Библияның тыва дылче очулгазы

Бо ыдыктыг ном бижиттинип тургустунганындан бээр, ону делегейниң дыка хөй дылдарынче очулдурган. Амгы делегейде чеди муңдан бичии-ле эвээш дылдар бар. Библияны бүрүнү-биле барык дөрт чүс бежен дылче, а ооң аңгы кезектерин ийи муң хире дылче очулдурган.

Бо номну Библия очулгазының институдунуң (БОИ) бөлүк ажылдакчыларыочулдуруп, редакторлаан. Бөлүк профессионал тыва чогаалчылардан болгаш очулга база библеистика эртемнериниң российжи болгаш даштыкы тускай эртемниглеринден тургустунган. Сөзүглел утка-шынар болгаш хевир талазы-биле хөй чадалыг шыңгыы хыналданы эрткен. Очулга бөлүүнүң кол сорулгазы болза еврей, арамей болгаш грек үндезин сөзүглелдерниң утказын шын дамчыдарытурган.Сөзүглелдиң чамдык черлериниң утказын шын билип аары дыка берге, чүге дээрге чамдык бурунгу сөстерниң утказы хөй үе эрткеш, уттундура берген азы Библияның амгы үедеги шинчилекчилериниң эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүктүң төөгүлүг болгаш культурлуг байдалын ылаптыг билиринге хамаарыштыр четпес чүүлдер бар бооп турар. Очулга бөлүү кол сорулганы боттандырары-биле янзы-бүрү арга-дузаны, ооң иштинде Библияның шаандагы болгаш амгы үедеги өске очулгалары-биле шүүштүрүлгелерни ажыглаан. Эң баштайгы утканы шын дамчыдарындан аңгыда, бис ол утканы амгы үедеги, улуска билдингир, аянныг-чараш чечен чогаал дылы-биле илередирин кызыткан бис. Ындыг-даа болза, бис очулгага номчукчуларның чамдыызынга эргижирээн ышкаш сагындырып болур сөстерни чамдыкта арттырар ужурга таварышкан бис, чүге дээрге ол сөстерниң амгы хевири чок болуп турар, оон аңгыда үе эртерге, ол сөстер катап база чоннуң ажыглап турары дириг тыва дылче эглип кирип шыдаар дээрзинге идегээн бис.

Бо Номнуң тыва дылче очулгазы 1990 чылдан эгелээш, барык чээрби чыл үргүлчүлеп келген. Ажыл чоруп турда, БОИ дараазында аңгы номнар болгаш Библиядан үзүндүлерниң шенелде үндүрүлгелерин кылган: Марктан Буянныг Медээ (1996 ч.), Лукадан Буянныг Медээ болгаш Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы (1997 ч.), Иисустуң амыдыралы (Дөрт Буянныг Медээден үзүндүлер) (1997 ч.), Чаа Дугуржулга-чагыг (2001 ч.), Бичии уругларга Библия (2001 ч.), Эрте-бурунгу Израильден дөрт ном (2003 ч.), Моисейниң хоойлузу – Ыдыктыг ырлар – Угаадыглыг чугаалар (2005 ч.). Бүрүн Библияның очулгазынче киирер бетинде, үстүнде адаттынган шенелде үндүрүлгелерни шуптузун эде көрген. Очулга бөлүү ол үндүрүлгелерде эскертинген частырыгларны, кагдынган черлерни эткен. Оон аңгыда номчукчуларның саналдарын айтырганывыс түңнелинде, очулганың билдингир, ылаптыг болгаш аяннашкак боорун чедип аары-биле, чамдык терминнерни өскерткен бис. Чижээлээрге, шенелде үндүрүлгелерде «Дугуржулгачагыг» деп сөс бо үндүрүлгеде «Чагыг-керээ» деп, «белдир-крес» деп сөс «белдир-ыяш» деп, а «шүүгү» деп эргижирээн сөс «шииткел, шииткел чери» деп өскертинген.

Сөзүглелди эгелер болгаш шүлүктерге чарган хуваалда колдуунда Библияның орус Синодалдыг очулгазында чаңчыккан хуваалданы эдерип турар. Ынчалза-даа чамдык таварылгаларда болуушкуннарның утказын азы дес-дараалашкаан тыва дылга чүгле домактарның чурумун эде тургускаш, тода билип ап болур, ынчангаш ийи азы үш шүлүктүң дугаарлаашкынын каттыштырып каан болур (чижээ, Э. д. 2:2-3). Ол ышкаш Чаа Чагыг-керээниң Синодалдыг очулгазында чамдыкта тыва очулганың үндезини болган бижимелдерден орай тывылган грек дылда бижимелдерден алган шүлүктер база таваржып турар. Кажан ындыг шүлүктерни тыва очулгаже киирбейн, немелде тайылбырже киирген таварылгада, ийи азы үш шүлүктү база каттыштырып турар (чижээ, Лк. 9:55-56).

Хуу аттар болгаш чер аттарының хевирин орус Синодалдыг очулгага черле чоок кылдыр арттырарын кызыткан бис, чүге дээрге ол аттарның элээн хөйү тыва номчукчуга орус культура болгаш чечен чогаалбиле харылзаа дамчыштыр билдингир. Ындыг-даа болза, дараазында таварылгаларда аттың хевирин өскертири чугула деп санаан бис:

– аттың орус хевири ону адаарын бергедедип турар таварылгада (чижээ, Феглафелласар);

– орус очулганың бодунда чөрүшкектер барда, өскээр чугаалаарга, чаңгыс-ла ол еврей аттың элээн каш орус хевири таварышканда (чижээ, орус очулгада чаңгыс-ла ол кижиниң адын бир номда «Нимрод» деп, а өске номда «Немврод» деп бижээн);

– ол аттың орус хевири тыва номчукчуну еврей сөзүглелде чок бодалче сагыш алындырып турар болза (чижээ, Нойнуң биче оглу Хам хамнарга кандыг-даа хамаарылга чок).

Ындыг таварылгаларда аттың тыва хевирин еврей азы грек үндезин сөзүглелде хевири-биле чоокшулаштырып, аргалыг-ла болза, Библияның Синодалдыг очулгазынга чаңчыга берген номчукчуга ол ат таныттынгыр боор кылдыр арттырарын кызыткан бис. Ынчангаш «Хам» деп ат «Хаам», «Немврод» – «Нимрод», «Феглафелласар» – «Тиглат-Пилесер» апарган.

Орус Синодалдыг очулгада төнчүзүнде чымчак демдек салган хуу аттарныэрте-бурунгу еврей-даа, тывадаа дылдарда чымчадыр адавайн турарын барымдаалааш, элээн хөйындыг таварылгаларда аттарнычымчак демдек ажыглавайн бижээн бис. Чижээлээрге, Иезекииль эвес, а Иезекиил, Руфь эвес, а Руфдеп бижиттинген.

Дузалал аргалар

Очулга бөлүү бо үндүрүлгеде чамдык дузалал аргаларны немей ажыглаан. Ол немелделер Библияның үндезин сөзүглелиниң кезээ эвес, оларныбо бурунгу, чамдык черлеринде нарын Бижилгени билип аарынга дузаламчы кылдыр киирген. Ном бүрүзүнүң эгезинде турар киирилде номнуң кол темаларын тодарадып, ооң автору болгаш бижиттинген үезиниң дугайында допчузу-биле чугаалап турар. Сөзүглелди үзүндүлерниң утказын азы темазын айтып турар иштики эгелер дузазы-биле аңгылаан. Кол ужур-утказы өске номда база таваржып турар үзүндүлер мурнунда (чижээ, Буянныг Медээлерде азы Хаанныг чагыргалар болгаш Чылдар демдеглелдеринде) иштики эгелер аттарының адаанда скобкаларда айтыгларны немээн бис. Оон ыңай дараазында дузалал аргалар бар:

– Чергелешкек черлерже айтыглар

Арыннар кыдыгларында чергелешкек черлерже айтыглар Библияда ол-ла тема дугайында чугаалап, чаңгыс-ла ол сөс-домакты ажыглап турар, чок-ла болза демги черден цитата азы аллюзия болур өске черлерже айтып турар.

Иисус Христос болгаш Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери Эрги Чагыг-керээниң шүлүктеринден цитаталарны болганчок-ла ажыглаар турганнар. Бо очулгада Эрги Чагыг-керээден цитаталарны курсив-биле демдеглээн болгаш арынның кыдыында Эрги Чагыг-керээниң сөзүглелинче айтыгныкылган. Чижээлээрге, Матфейниң бижээни Буянныг Медээниң 1:23-кү шүлүүнде Исайя медээчиниң номунуң 7:14-кү шүлүү таваржып турар. Номчукчу дараазында чүүлдү билип аар болза эки: Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери колдуунда Эрги Чагыг-керээниң үндезин еврей сөзүглелин эвес, а ооң «Септуагинта» деп грек очулгазындан цитаталаар турганнар. Ынчангаш Чаа Чагыг-керээде чамдык цитаталар Эрги Чагыг-керээниң тыва дылче очулгазын үндезилеп кылган еврей сөзүглелден утка талазы-биле ылгалдыг. Курсивтээн кезектер хөй санныг айтыгларже эвес, а чүгле Эрги Чагыг-керээден дорт цитаталарже айтып турар. Бо эге сөстүң соонда Эрги болгаш Чаа Чагыг-керээлерниң бүгү номнарының аттарын хурааңгайлап бижээн даңзы кирген. Ол даңзы номчукчуга чергелешкек черлерже айтыглар болгаш Эрги Чагыг-керээден алган цитаталарны көргүскен айтылгаларны ажыглаарынга дузалаар.

– Немелде тайылбырлар (сноскалар)

Сөзүглелде сылдысчыгаш (*) таваржыр болза, арынның адаанда ол шүлүктүң утказынга хамаарышкан немелде тайылбыр барын көргүскени ол.Чамдык немелде тайылбырлар билдинмес аттарны, сөстерни база библейжи үелерниң культуразының онзагайларын тайылбырлап турар. Чамдыктары ук шүлүктүң болгу дег өске билиишкинин көргүзүп турар, а өскелери эрте-бурунгу бижимелдерде ылгалдыг номчуттунар черлерже айтып турар (эрте-бурунгу бижикчилер Библияны чара бижип тура, чамдыкта частырыглар кылып турган, ынчангаш очулга бөлүүнүң сорулгазы болза номнуң авторунуң бижээни эң бүзүрелдиг болгу дег хевирни сөзүглелче киирери болур).

– Словарь

Чамдык чугула, үргүлчү таваржыр сөстер база чаа чогааткан сөстер болгаш сөс каттыжыышкыннарының утказын номнуң соонда киирген словарьда тайылбырлап турар. Сөзүглелде ол сөстер одуруг кырында бичежек точка-биле демдеглеттинген (чижээ, ·Аллилуйя).

– Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Таблицаже Чоокку Чөөн чүкке ажыглап турган деңзи хемчээлин, узуну болгаш ишкириниң эге хемчеглерин база оларның амгы үедеги дең үнелерин киирген. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

– Карталар

Номнуң сөөлүнде библейжи үелерде Чоокку Чөөн чүктү тодарадып чураан карталар бар.

Түңнел

Библия болза делегейниң чечен чогаалының классиказы, ооң овур-хевирлери российжи болгаш европейжи уран чогаадылганың янзы-бүрү адырларында чугула черни ээлеп турар. Ынчаарга ол чүгле төөгү талазы-биле үнелиг документ боорундан аңгыда, ыдык-бедик ужур-уткалыг, чүге дээрге Библияда Дээрги-Чаяакчының кижи төрелгетен-биле харылзаазын, Бурганның улуска Бодун база Бодунуң күзелсоруун ажытканын бижээн болгай. Библияда биске Иисус Христостуң амыдыралы болгаш өөредииниң дугайында херечилээшкин илереттинген. Ыдыктыг Бижилгениң алыс ужуру ону чүгле төөгү тураскаалы кылдыр номчуур азы чогаал шынары дээш мактаар улуска эвес, а Чаяакчының бүгү улуска чүнү чугаалаксаанын билип аар күзел-биле номчуп турар улуска ажыттынар. Бо очулга тыва чонга Бурганның үнүн, Буянныг Медээниң четче-долузун дыңнадыр боор деп база Аңаа бүзүреп, ол медээ ёзугаар чурттаарынга дузалаар боор деп идегеп, ол дээш чүрээвис ханызындан мөргүп турар бис.

Библия очулгазының институду (БОИ) бо ыдыктыг Номнуң бүгү очулдурукчуларынга база редакторларынга улуу-биле өөрүп четтиргенин илередип тур. Институт ол ышкаш бо очулганы үндүреринге янзы-бүрү талазындан дуза каткан бүгү-ле кижилерге өөрүп четтирип тур.

Библия очулгазының институдунуң ажылдакчылары

2 Коринфичилерге

2 Коринфичилерге

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

Коринфичилерге ийиги чагаа

Киирилде

Павелдиң мурнуку чагаазында кылган чагыг-сургаалы Коринфиде христиан ниитилелге күзенчиг түңнелдерлиг болган. Бачыт үүлгеткен хөй коринфичилер боттарының буруузун билингеш, Павел-биле эптежип алыксай берген. Ынчалза-даа оларның ниитилелинге Павелдиң эрге-күжүнге удур үймээн үндүрерин соксатпаан бир бөлүк ам-даа артып калган турган. Ынчангаш Павел Коринфиже катап база баар дээш, Македонияга белеткенип тургаш, база бир чагаа чорудар ужурга таварышкан.

Бо чагаа Павелдиң өске чагааларынга көөрде, бодунуң кезектериниң аразында харылзаа чедир тургустунмаан чагаа болур. Павел ону бижип тура, сагыш-сеткили күштүү-биле хайныкканындан ындыг болган чадавас. А чамдык шинчилекчилер бо чагаа Павелдиң коринфичилерге бижээн ийи азы үш чагаазындан тургустунган, оларны сөөлүнде чаңгыс чагаа кылдыр каттыштырып каан деп санап турар.

Кандыг-даа болза, чагааны үш кол кезекке чарып болур: 1) Коринфиде бүзүрээннер ниитилели-биле эптежилге дээш Павелдиң өөрүшкүзү база Христоска элчин бооп бараан болурун ооң тодарадып бижээни (1–7 эгелер); 2) Иерусалимде ядыы христианнарга боттарының акша-хөреңгизин харамнанмайн, дуза чедирер дугайында коринфичилерге сургаал (8–9 эгелер); 3) Буянныг Медээни ак сагыштыы-биле суртаалдавайн турар деп ону буруудаткан меге башкыларны дыңнааны дээш, Павелдиң коринфичилерни чемелээни (10–13 эгелер).

1

Киирилде сөстер

1^1Бурганның күзел-соруу-биле Христос Иисустуң элчини болган Павелден база бүзүрээн дуңмам Тимофейден байыр. Коринф хоорайда Бурганга бүзүрээннер ниитилелинге+, а ол ышкаш бүгү Ахаияда чурттаан Бурганның шупту улузунга бижидим.

2Бурган Адавыс болгаш Дээрги Иисус Христостан келген авырал биле амыр-тайбың силерге доктаазын!

Павелдиң аргалал дээш Бурганга өөрүп четтиргени

3Дээргивис Иисус Христостуң Бурганы болгаш Адазынга алдар!+ Өршээлдиг Адазынга, бисти аргалап, деткип чоруур Бурганга алдар! 4Кандыг-даа аар-берге байдалга таварышканывыста, Бурган бисти аргалап чоруур, ынчангаш бис база аар-бергелерге таварышкан улусту аргалап шыдаар бис. Оларны Бурганның биске көргүскен аргалалы-биле аргалап турар бис. 5Дөгере үлежип турарывыс Христостуң хилинчээ+ кайы хире көвүдээрил, Христосту дамчып, биске кээр аргалал база ол хире көвүдээр болгай. 6Аар-берге байдалдарны шыдажып эртип турар болзувусса, силерниң аргалалыңар база камгалалыңар дээш, ынчап турарывыс ол+. Бурган бисти аргалап турар болза, силерни аргалап шыдаар боорувус дээш; бистиң шыдажып эртип турар хилинчээвис дег хилинчекти шыдажып эртериңерге дузалаарывыс дээш, аргалап турар-дыр. 7Силер дугайты идегеливис быжыг: чүгле хилинчээвисти эвес, а аргалалывысты база үлежип турарыңарны билир болгай бис.

8Ынчангаш, ха-дуңма, Асияга көрүп эрткенивис шенелделер силерге база билдингир боорун күзедивис. Ол дээрге хөлүн эрттир, кижи шыдажыр аргажок аар-берге байдалдар болган, амы-тынныг артар идегеливис-даа чок турган+. 9Ишти-хөңнүвүс өлүмге шииттирип алган улустуу дег турган. Боттарынга идегээрин соксаткаш, өлүглерни-даа катап диргизиптер Бурганга+ идегей берзиннер дээш, бис-биле ол бүгү ынчаар болганы ол. 10Бурган бисти халаптыг өлүмден адырып каан болгаш моон соңгаар-даа адырар. Ол бисти өлүмден ам-даа адырар дээрзинге идегээр бис+. 11Силер база бис дээш мөргүп, биске дузалаар болзуңарза, шак ындыг болур+. Ынчан Бурган хөй улустуң мөргүлүн дыңнап+, Бодунуң өршээлин биске хайырлааны дээш, шак ол хөй улус Аңаа өөрүп четтирер.

Павелдиң коринфичилерге кээр болгаш, саадааны

12Бо делегейге амыдыралывыска (ылаңгыя силерге хамаарылгавыска) бодувусту ажыт-чажыт чокка, Бургандан кээр ак сеткил-биле ап келген бис – арын-нүүрүвүс-даа ону бадыткап шыдаар+; ол дээш, чоргаарланыр бис. Кижиниң мерген угаанынга эвес+, а Бурганның авыралынга ынанып, бодувусту ап чоруур бис. 13-14Силерге-даа болза, номчуп база угаап шыдаар чүвеңерден аңгыда, чүнү-даа биживейн турар мен. Бисти ам элээн билип алганыңар дег, эчизинге чедир билип аарыңарга идегээр бис: бистиң Дээргивис Иисустуң ээп кээр хүнүнде+, силер дээш, чоргаарай бээр бис+, силер база бис дээш чоргаарап бооруңарны билип каар силер.

15Ындыг боорунга бүзүрелдиг болгаш, мени дамчыштыр ийи дакпыр ачы-буян алзыннар дээш, ынчан-на силерге чеде бээрин күзеп турдум+. 16Македонияже орук ара силерге чеде бээрин+, а ооң соонда Македониядан дедир чоруп ора, оон силерниң дузаңар-биле Иудеяже чоруур дээш, база катап силерге кире дүжерин бодап алган мен. 17Ынчаар күзеп тура, таанда-ла бодал чок болганым ол бе? Таанда-ла мен бо делегейниң эрге-ажыынга чагыртып, «чок» деп бодап тура-ла, «ийе» деп, а «ийе» деп бодап тура-ла, «чок» деп турарым ол бе? 18Бурган мээң шынчы херечим боор+: силерге берген аазаашкыным бирде «ийе», бирде «чок» бооп, чайгылып турбаан. 19Бистиң: мээң, Силаның база Тимофейниң+ силерге суртаалдаанывыс Бурганның Оглу Иисус Христоска кажан-даа шак ол ийи арынныг, «ийе», «чок» деп деңге чугаалаар чорук турбаан. Харын Ында чүгле «ийе» бар-дыр. 20Чүге дээрге Бурган чеже-даа аазаашкын берген болза, олар шупту Христосту дамчыштыр «ийе» бооп бадыткаттынар. Ынчангаш бис Ону дамчыштыр Бурганны алдаржыдары-биле «Аминь – ылап-ла ындыг» деп чугаалап тур бис+. 21Бурган бисти Бодунга бараан боору-биле шилип алгаш, Христоска хамааржыр кылдыр силер-биле кады быжыктырып турар. 22Ол бисти Бодунуң таңмазы-биле демдектеп, Бодунуң Сүлдезин магадылал кылдыр+ бистиң чүректеривиске сиңирип берген+.

23Бурганны мээң херечим кылдыр кыйгырып+, амы-тыным-биле даңгыраглап тур мен: мынчага чедир Коринфиге ээп келбээн чылдагааным – силерни хайыралаанымда. 24Бодувусту силерниң бүзүрелиңерни башкарар дээргилер кылдыр санавайн, харын чүгле силерниң-не өөрүшкүңер дээш, силер-биле кады ажылдап турарывыс ол-дур, а силер бүзүрел ачызында чайгылыш чок-тур силер.

2

2^1Силерни муңгагдатпас дээш, силерге база катап барбазын быжыы-биле шиитпирлеп алдым. 2Силерни муңгагдадып турар болзумза+, бодумнуң-на муңгагдадып кааным силерден өске, мени өөртүп, хөңнүм чазап турар кым-даа чок. 3Чеде бээримге, силер мени өөртүр туржук, харын муңгагдалче киирип кагбазы-биле, дем бир чагааны бижээн ужурум ол. А мээң өөрүшкүм шуптуңарның өөрүшкүңер боор деп, силер бүгүдеге бүзүрээр мен. 4Мен ол чагааны аажок кударап, караамның суун төп, хөрек-чүрээм дакпыжап оргаш, бижээн мен+, ынчалза-даа силерни муңгагдадыр дээш эвес, а силерге ынакшылымның кайы хире күштүүн билип алзыннар дээш.

Улусту муңгагдадып каан кижини өршээри

5Араңарда хөңнүм карарткан бир кижи бар деп бодаар болзуңарза, ол мээң эвес, а бети дизе (хөөретпес дээш, ынчаар чугааладым) шуптуңарның хөңнүн карартып каан болгай. 6Силерниң хөй кезииңерниң кеземчези-ле ол кижиге четчир боор+. 7А ам ону өршээп, деткээниңер дээре, оон башка ооң сеткил-хөңнү муңгарап, ийлей бээр. 8Ынчангаш силерден дилеп тур мен: аңаа ынааңарны шынзыдып көрүңер! 9Шенелделерни шыдажып эрткениңерни, бүгү чүүлдерге дыңнангыр бооп турарыңарны билип аар дээш, ол чагааны бижээн болгай мен. 10А кымны өршээр-дир силер, мен база ол кижини өршээр мен. А мээң өршээлим дээрге (ол кижини өршээп боор чүүл менде ылап-ла бар болза) ону Христостуң мурнунга силер дээш, 11эрлик бисти кажарлап кааптазын дээш, өршээгеним ол-дур. Бис эрликтиң кара сагыштыг бодалдарын эки билир болгай бис+.

Буянныг Медээни ак сеткилдии-биле нептередири

12Ынчаарга Христос дугайында Буянныг Медээни медеглээр дээш, Троада хоорайга+ чедип кээримге, Дээрги-Чаяакчы ажык орукту меңээ белеткеп каан болду. 13Ындыг болза-даа, сеткил-сагыжым оожургап шыдавады, чүге дээрге бүзүрээн дуңмам Титти+ оон тыппайн бардым. Ынчангаш ында чурттап турарлар-биле байырлашкаш, Македонияже чорупкан мен.

14Бурганга өөрүп четтирдим – Ол бистиң Христоска башкарты бергенивис дамчыштыр Бурганның тиилелгезин+ көргүзүп турар база Христос дугайында билигни, чаагай чыт дег, чер болганга тарадып чоруур. 15Чүге дээрге бис камгалалдың оруу-биле-даа бар чыдар база өлүм-чидимниң оруу-биле-даа бар чыдар улустуң аразында+ Христостуң Бурганга кывыскан чаагай чыттыг өргүлү бис+. 16Чамдык улуска бис – чүгле өлүмнүң бак чыды бис, а өске улуска – мөңге амыдыралдың тынгарыкчы чаагай чыды бис. Кым ол үүлени эдилеп шыдаарыл? 17Хөй-ле улус дег, олча-ажык харааш, Бурганның Медээзин хажытпайн турар-дыр бис. Харын Бурганның чоруткан улузу дег, Христос-биле сырый харылзаалыг бооп, Бурганның мурнунга ак сеткилдиг суртаалдап турар бис.

3

Чаа Чагыг-керээге бараан боору

3^1Ам база катап бодувуска эки үнелел бээрин оралдажып тур бис бе? Таанда-ла биске база, өске улуска ышкаш, силерге бижээн азы силерниң бижээниңер эки үнелелдиг чагаалар херек бе?+
2Чок ыңар! Силер боттарыңар – бистиң чагаавыс силер! Бистиң чүректеривиске бижиттинген, бүгү улустуң билири, кижи бүрүзүнүң номчуп турары чагаа силер. 3Бистиң бараан болуушкунувус ачызында Христостуң бижээн чагаазы – силер-дир силер. Ындыызын бүгү улус көрүп турар. Будук-биле эвес, а дириг Бурганның Сүлдези-биле бижээн; калбак даштарга эвес+, а кижилерниң чүректеринге бижээн чагаа силер+.

4Бурганның мурнунга Христостуң ачызында силер дээш шак ындыг бүзүреливис бар. 5Бараан боор арга-шинээвис бистен үнүп турар деп шыдавас бис, ынчаар бодапкы дег чүү-даа чүве бистиң боттарывыста чок. Ындыг арга-шинээвис чүгле Бургандан келген. 6Ол биске Чаа Чагыг-керээге+ бараан боор арга-шинекти хайырлаан+. Чаа Чагыг-керээде үжүк азы бижимел ыдыктыг хоойлу эвес+, а Сүлде кол черни ээлеп турар. Чүге дээрге үжүк өлүмге чедирер, а Сүлде амы-тынны хайырлаар+.

7Калбак даштарда оюп каан үжүктерге үндезилээн Эрги Чагыг-керээге – өлүмче аппаар ыдыктыг хоойлуга бараан боору кайы хире чайынналчак ийик, сактып келиңерем. Алызы барып, ындыг чайын арлып чиде-даа бээр болза, Моисейниң чайыннаан арнынче чиге көргеш, израиль чоннуң караа чылчырыктап турган болгай+. 8А Сүлдеге хамааржыр Чаа Чагыг-керээге бараан боору оон кайы хире чайынналчак боор ужурлуг деп?! 9Шииткелге чедирер ыдыктыг хоойлуга бараан боору ындыг чайынга бүргеткен болза, агартыышкынга чедирер Чаа Чагыг-керээге бараан боору оон кайы хире өндүр улуг чайынныгыл! 10А Эрги Чагыг-керээниң чайыны оон өндүр чырыктың мурнунга бүлүрере берген. 11Арлып чиде бээр чүүл безин чайынналчак болза, арлып читпес чүүл оон кайы хире өндүр чырыгыл!

12Бир-тээ бисте шак ындыг идегел бар болганда, ажык-хостуг, коргуш чок суртаалдап тур бис. 13Израиль чон шак ол арлып чиде бээр чайынның төнчүзүн көрбезин дээш, арнын шывыг-биле шып турган Моисейге дөмей болбас бис. 14Ынчалза-даа оларның угаан-бодалы чүве эскербес хевээр-дир+. Бөгүнге чедир, Эрги Чагыг-керээниң сөстерин номчуп турда+, ол шывыг оларның угаан-бодалындан ап кагдынмаан-дыр, чүге дээрге ону чүгле Христостуң ачызында ап кааптып боор-дур. 15Бөгүнге чедир, Моисейниң хоойлузун номчуп турда, ол шывыг оларның чүректерин шып арткан хевээр-дир. 16Ынчалза-даа кижи Дээрги-Чаяакчыже эглирге, ол шывыгны ап кааптар+. 17Дээрги-Чаяакчы дээрге Сүлде-дир+, а Дээрги-Чаяакчының Сүлдези кайда барыл, ында хосталга бар+. 18А бис шупту, шывыг-биле дуглаваан арыннарлыг бооп, Дээрги-Чаяакчының чайыннаажын, көрүнчүкте дег, көрүп турар бис. Ынчан Ооң овур-хевиринге улам-на дөмейлежип, улам-на чайынналдыр чырып, өскерлир бис+. Ол өскерилгевисти Дээрги-Чаяакчының Сүлдези боттандырар.

4

Дой саваларда эртине-байлак

4^1Ынчангаш бис – Бурганның шак ындыг бараан болуушкунну+ Бодунуң өршээлдии-биле хүлээндирип каан улузу, сорук-күжүвүс кошкаш дивес бис. 2Ынчанмайн канчаар, ыянчыг боорга, чажырар ажыл-херектен ойталаан болгай бис; кажарлавайн база Бурганның Медээзин хажытпайн турар болгай бис+. Харын алыс шынны ажыы-биле медеглеп, Бурганның мурнунга боттарывысты бүгү улустуң арын-нүүрүнге хүлээдип турар бис. 3Бистиң медеглеп турарывыс Буянныг Медээ кандыг-бир кижиге дуглалдыр шыптына берген-даа болза+, ол чүгле өлүм-чидимниң оруу-биле чоруп орар улуска+ дуглаглыг боор. 4Амгы бо делегейниң «бурганы» – эрлик+ шак ол бүзүревээн улустуң угаан-бодалын чүве эскербес кылып каарга, олар Христостуң Буянныг Медээзиниң чайынналчак чырыын көрбес-тирлер, а Христос – Бурганның[*] овур-хевири болгай+. 5Боттарывысты алдаржыдар дээш суртаалдавайн турар болгай бис, харын Иисус Христос – Дээргивис дээрзин, а бис – Иисус дээш, силерниң чалчаларыңар бис дээрзин+ суртаалдап турар болгай бис. 6«Дүмбейден чырык чырып келзин»+ – деп чугаалаан Бурган чүректеривиске чайынналдыр чырый бергеш, алдарлыг Бодунуң дугайында билигни биске Иисус Христостуң арнындан көргүскен.

7А ол билигниң эртине-байлаа бисте – бөдүүн дой савалар дег улуста шыгжаттынган-дыр+. Ындыг болганывыста, шак ол дээди күштүң бистен эвес, а Бургандан кээп турары илдең-дир+. 8Бисти чүк бүрүзүнден аар-бергелер кызагдап турар+, ынчалза-даа бастыртып албаан бис. Аай-бажын тыппастай бээр бис, ынчалза-даа идегеливис ышкындырбаан. 9Бисти истеп-сүрүп турар, ынчалза-даа Бурган бисти кагбаан+. Доңгайтыр шаптырып аар бис, ынчалза-даа узуткаттырбаан бис. 10Иисустуң амыдыралы бистиң мага-бодувуска илереп келзин дээш, Ооң өлүмүн мага-боттарывыска үргүлчү ап чоруур бис+. 11Иисустуң амыдыралы база өлүмнүг мага-бодувуска бодун илеретсин дээш, бисти – дириг улусту Иисус дээш үргүлчү өлүмге онаап турар+. 12Ындыг болганда, өлүм бодунуң салдарын биске көргүзерге, мөңге амыдырал бодунуң салдарын силерге көргүзүп турар-дыр.

13«Мен бүзүрей берген мен, ынчангаш чугаалап турдум»+ деп, Бижилгеде бижээн. Ындыг бүзүрелди берип турар Сүлде бисте бар болганда, бис база бүзүрей бергеш, чугаалап турарывыс бо. 14Билир бис: Дээрги Иисусту катап диргискен Бурган бисти база Ооң-биле катай катап диргискеш+, силер-биле кады Бодунуң мурнунга тургузуптар. 15Бистиң ол бүгү хилинчек көргенивис силерге ачылыг салдар көргүзер болгай. Ооң түңнелинде Бурганның авыралы улам-на хөй улусту бүргей ап турар; а оларның өөрүп четтириишкини улам-на хөй куттулуп, Бурганны алдаржыдып турар.

16Ынчангаш сорук-күжүвүс кошкаш дивес. Харын бистиң мага-бодувус элеп, харыксыраза-даа, сагыш-сеткиливис хүн бүрүзүнде чаартынып орар+. 17Түр када көөр, ажып эртери белен хилинчээвис+ биске эгээртинмес улуг мөңге алдар эккээр, ол алдар хилинчээвисти хөй катап чая базар. 18Көрүжүвүс көстүр чүүлче эвес, а көзүлбес чүүлче угланган. Чүге дээрге көстүр чүүл – түр када, а көзүлбес чүүл – мөңге+.

5

Мөңге амыдыралды манаары

5^1Билир бис: чер кырында түр када чадырывыс буступ кээп дүжер болза[*], дээрде турар мөңге, кижи холу тутпаан бажыңывыс бар. Ону биске Бурган хайырлаар. 2Дээрниң ол шывыын каъттанып аарын четтикпейн манап, амдыызында маңаа тура, уё-човуурувус төп турар-дыр бис+. 3Шак ынчаар «кеттинип алгаш»[*], бис моон соңгаар чанагаш болбас бис+. 4Ынчалза-даа ам дээрезинде бис шупту бо чадырда хевээр бооп, бергедеп човууртап турар бис. Черде мага-бодувустан адырлып аар дивээн бис, ындыг болза-даа, өлүмге чыгаткан чүүлдү мөңге амыдырал бодунга сиңирип алзын дээш, дээрниң хевин каъттанып алыксап турар бис. 5Шак ол сорулга ужун Бурган бисти белеткээн болгаш аазаашкынын күүседириниң магадылалы кылдыр Бодунуң Сүлдезин биске берген+.

6Ынчангаш бис үргүлчү сорук-күштүг бис база ол ышкаш мону билир бис: черде мага-бодувуска чурттап турар үевисте Дээрги-Чаяакчыдан ыракта, хары черде турар дег бис. 7(Бис каракка көстүр чүүл-биле эвес, а бүзүрел-биле амыдырап турар болгай бис.)+
8Сорук-күштүг бооп, мага-бодувустан үндүр көшкеш, Дээрги-Чаяакчының чанынга туруп аарын дээре деп көөр бис. 9Ынчангаш черде мага-бодувуска чурттап-даа тургаш азы оон ыракка-даа тургаш, бистиң эң-не улуг чүткүлүвүс – Ооң сеткилинге кирери болзун+. 10Чүге дээрге черде мага-бодувуска амыдырап тура, кылган бүгү буянныг-даа, бузуттуг-даа херектеривис дээш, шаңналды азы кеземчени ап, бис шупту Шииткекчи Христостуң мурнунга турар ужурлуг бис+.

Эптежилгени суртаалдаар даалга

11Ынчангаш бис, Дээрги-Чаяакчыдан коргары деп чүл дээрзин билир болгаш, улусту бүзүредип турар бис, а бистиң кымнар боорувус Бурганга билдингир; силерниң арын-нүүрүңер база ону билир дээрзинге идегээр мен+. 12Бис катап база силерниң мурнуңарга мактаныр бодавадывыс+. Бис дээш чоргаараар арганы силерге бергенивис ол-дур. Ынчангаш силер чүректе шыгжаттынган чүүл-биле эвес, а даштыкы байдалдар-биле мактанган улуска удур харыы берип шыдаар силер. 13Угаанывыс анаа эвес-даа бооп турза+, Бурган дээш, ындыывыс ол-дур. А чарт угаанныг бооп турзувусса, силер дээш, ындыывыс ол-дур. 14Христостуң ынакшылынга башкарты бергенивис бисти мындыг түңнелге эккелген: бүгү улус дээш, бир Кижи өлү берген болза, бүгү улус база өлү бергени ол-дур+. 15Ооң бүгү улус дээш өлүмүнүң сорулгазы мындыг турган: амылыг арткан улус ам бодун бодап эвес, а олар дээш өлген база катап дирилген Ону бодап амыдыраар ужурлуг+.

16Ындыг болганда, бис ам моон соңгаар кымны-даа кижи хемчээли-биле хемчээвейн турар бис. Христосту кажан-бир шагда база ынчаар хемчээп чораан болзувусса, ам ынчаар хемчээвес апарган бис. 17Ынчангаш Христос-биле сырый харылзаалыг апарган кижи ам Бурганның чаа чаяалгазы боор. Эрги чүве эрте берген – чаа ёзу-чурум догуннай берген+. 18А ол бүгү Бургандан келген. Ол Христосту дамчыштыр бисти Боду-биле эптештиргеш, улусту Боду-биле эптештирер даалганы биске берип каан+. 19Бурган кижи төрелгетенниң кем-буруузун ооң кырынче дүжүрбейн+, Христосту дамчыштыр Бодун бо делегей-биле эптештиргеш, эптежилге дугайында медээни тарадырын биске дааскан.

20Ындыг болган төлээде, бис – Христостуң бүрүн эргелиг элчилери бис+, Бурган Боду бисти дамчыштыр улусту кыйгырып турар. Христостуң өмүнээзинден силерге аажок улуг дилеглиг бис: Бурган-биле эптежип алыңар! 21Бурган кажан-даа бачыт үүлгетпээн Кижиге+ бистиң бачыдывыс дээш кеземче онааган+, а бис Христос-биле сырый харылзаалыг апаргаш, Бурганның мурнунга актыг болган бис+.

6

6^1Бис, Бурган-биле кады ажылдап турар улус+, силерден аажок дилеп тур бис: Ооң хайырлаан авыралын хүлээп алган болганыңарда, ол ажык чок калбазын! 2Бурган мынча деп турар болгай:

«Таарымчалыг үеде сени дыңнап каан мен;
камгалал хүнүнде сеңээ дузалаан мен»+.

Ам дыңнаңар: ол таарымчалыг үе, ол камгалал хүнү келген ышкажыл!

3Бистиң бараан болуушкунувусту кым-даа чемелевезин дээш, кымга-даа моондак тургузар хөңнүвүс чок. 4-5Харын бодувусту бүгү чүүлдерге Бурганга бараан болган улус кылдыр көргүзүп, бүгү шенелделерни: хилинчектерни, түрегделди, аар-бергелерни, эттедип-соктурарын, кара-бажыңга хоругдаттырарын, биске удур үймээн-хөлзээзин үндүрерин, чилчик үстүр ажыл-ишти, уйгу чок дүннерни, аштап-суксаарын шыдамык ажып эртип турар бис+. 6Бисте арыг амыдырал, билиг, шыдамык чорук, буянныг чорук, Ыдыктыг Сүлдениң илерээшкини, чүректиң ханызындан ынакшыл, 7алыс шынның Медээзи, Бурганның күчү-күжү база бар. Бис буянның чепсектери-биле+ камгаланырынга-даа, халдаарынга-даа белен бис. 8Алдар-хүндүге-даа, ат-алдарывыстың баксыраарынга-даа, нүгүлдедиринге-даа+ база мактадырынга-даа белен бис. Бисти мегечилер деп турза-даа, ак сеткилдиг бис. 9Ат-сурагжываан деп турза-даа, улуска билдингир бис. Өлген деп турза-даа, көрүңер даан – дириг-дир бис!+ Бисти кезетсе-даа, өлбээн-дир бис. 10Бисти муңгаратсаза-даа, үргүлчү өөрүп турар бис+. Ядыы-даа болзувусса, хөй улусту байыдып турар бис+. Чүвүс-даа чок, куруг-даа болзувусса, бүгү чүүлдү эдилеп турар бис.

11Коринфичилер, силер-биле ажык, хостуг чугаалаштывыс. Чүректеривисте чүү барын силерге тө каап бердивис. 12Силерге аажок ынак бис, а силер база биске ындыг хамаарылгалыг боорундан тыртылар-дыр силер. 13Бодумнуң ажы-төлүмге дег, силерге чугаалап тур мен+: биске база шак ындыг хамаарылгалыг болуңар, чүректериңер биске ажыдып бериңер!

Бурганга бердинген амыдыралче кыйгырыг

14Христоска бүзүревээн улус-биле чаңгыс баг болбаңар+. Бурганга шынчы чорук биле бачыттың аразында кандыг харылзаа турарыл? Чырык биле дүмбейниң аразында дөмей чүү барыл?+
15Христос биле Велиарның[*] аразынга эп-сеткил турар бе?+ Азы бүзүрээн кижи биле бүзүревээн кижиде дөмей чүү барыл? 16Бурганның өргээзи биле дүрзү-бурганнарда дөмей чүү барыл? А бис[*] – дириг Бурганның өргээзи-дир бис+. Бурган мынча дээн-не болгай:

«Мээң чурттаар өргээмни оларның аразынга тургузуп алгаш,
олар-биле кады чоруур мен.

Мен оларның Бурганы болур мен,
а олар Мээң чонум болур»+.

17«Ынчангаш оларның аразындан үне бериңер,
аңгыланып алыңар – деп, Дээрги-Чаяакчы чугаалаан,

– арыг эвес чүүлге дегбеңер,

Мен ынчан силерни чыып эккеп, хүлээп аар мен»+.

18«Мен силерниң Адаңар болур мен,
а силер мээң оглу-кызым болур силер» –
деп, Аг-шериглиг Бурган чугаалаан+.

7

7^1Ханы ынак эш-өөр, ындыг аазаашкыннарны биске берген-дир. Ынчангаш мага-ботту болгаш сагыш-сеткилди бужартадыптар бүгү чүүлден арыгланып аалы+, Бурганны хүндүлеп, Ооң мурнунга бүрүн ыдыктыы-биле амыдыраалы!

Бачыдын билинген коринфичилер дээш, Павелдиң өөрүшкүзү

2Чүректериңерге турар черден биске хостап бериңер! Бис кымны-даа хомудатпаан, кымга-даа хора чедирбээн, кымдан-даа олча-ажык хараваан болгай бис+. 3Силерни буруудадыр дээш чугаалавайн тур мен. Мооң мурнунда база чугаалап турдум чоп: өлүр-даа болза, силер-биле кады өлүрүнге чедир, амыдыраар-даа болза, силер-биле кады амыдыраарынга чедир, чүректеривисте ынчалдыр сиңниккен силер+. 4Силерге бүрүнү-биле бүзүрээр мен, силер дээш, аажок чоргаараар мен! Бүгү аар-бергелеривис үезинде сагыжым аргалалга база эгээртинмес өөрүшкүге бүргедип чор+.

5Македонияга чедип келген соовуста безин+, биске амыр-дыш турбаан болгай. Бисти бүгү чүктерден аар-бергелер кызагдаан+: долгандыр чөңгээлиг аас-дыл[*], а сеткил-сагышта – коргуушкуннар. 6Ынчалза-даа сеткил-сагыжы ундараан бүгү улусту аргалап+, деткиир Бурган бисти база Титтиң+ чедип келгени-биле аргалап, деткээн. 7Чүгле ооң чедип келгени-биле эвес, а силерниң ону аргалап, деткээниңер-биле база. Бисти кайы хире көрүксээниңерни, кайы хире хараадап муңгарааныңарны, мени дээш, кайы хире сагыш човап турарыңарны ол биске чугаалады. Ынчангаш мен оон-даа артык өөрүп-байырладым!

8А мээң чагаам силерни муңгагдадып каан-даа болза+, ам ол дээш хараадавайн тур мен. Ол чагаам, үр эвес үеде-даа болза, силерни муңгагдатканын эскердим. Ынчангаш хараадаан-даа болзумза, 9мен ам өөрүп тур мен: муңгагдааныңар дээш эвес, а кемзинген сеткилиңер ачызында бачыдыңар билингениңер дээш. Муңгагдааныңар Бурганның күзел-соруу-биле болган-на болгай, бис силерге кандыг-даа хора чедирбээн бис! 10Бургандан келген муңгарал бачытты минниринге чедирер+, ындыг болганда, камгалалга чедирер, ол дугайында хомудаан херээ чок+. А бо делегейниң муңгаралы чүгле өлүмге чедирер.

11Бодап көрүңер даан: Бурганның күзел-соруу-биле муңгагдаарыңарга, чүү болган-дыр? Кем-бурууңар чогун көргүзер дээш, кайы хире чүткүлдүг-дүр силер! Кайы хире хорадап база хөлзеп-дүвүреп, кайы хире бисти көрүксеп, кайы хире чүткүлдүг бооп, кем-буруулуг кижини кайы хире кезедиксеп турар-дыр силер! Бо херекке арыыңарны бүрүнү-биле шынзыткан силер. 12Ындыг болганда, мен силерге ол чагааны бижээн-даа болзумза, кем-буруу үүлгеткен кижини+ сойгалаар-даа дээш эвес, качыгдаан кижи-даа дээш эвес, а Бурганның мурнунга биске кайы хире бердингениңер боттарыңарга илдең апарзын дээш, бижээн мен+. 13Ооң түңнели бисти аргалап, деткиди!

А ол аргалалдан аңгыда, Тит өөрүп турар боорга, оон-даа артык өөрээн бис. Силер шупту ооң ишти-хөңнүнде кара дашты ап октапкан болгай силер. 14Мен ооң мурнунга силерни аажок мактап турган болгай мен, ам кээп, силер дээш, арным кыспады! Харын силерге чугаалап турар бүгү чүүлүвүс-даа, а ол ышкаш Титтиң мурнунга силерни мактаан чугаавыс-даа шынныг болду. 15А ам, ону канчаар тооп дыңнап турганыңарны, кайы хире хүндүткеп база коргуп хүлээп алганыңарны сактып келгеш, Титтиң силерге сеткилиниң ханызындан ынакшылы дам баар-дыр. 16Ынчангаш бүгү чүүлдерге силерге идегеп боорум дээш, өөрүп тур мен!

8

Иерусалимде чурттаан христианнарга ачы-дуза чыылдазы

8^1Ха-дуңма, Македонияның христиан ниитилелдеринге хайырлаан Бурганның авыралының дугайында билип ап көрүңер. 2Олар кадыг-дошкун шенелделерге таварышса-даа, кызыгаар чок өөрүшкүге бүргеткен база кедергей ядыы боттары экииргээ-биле өй-хемчээл чок бай улус-тур!+
3Оларның шыдаар шаа-биле+, харын-даа шыдаар шаандан арттыр, эки туразы-биле хайырлал берип турганын херечилээр мен. 4Бурганның улузунга дуза кадарынга киржир өршээлди оларга көргүзерин бистен дилеп, олар ээрежип турду+. 5Шак ындыг боор деп, бис шуут манаваан бис! Олар хамыктың мурнунда боттарын Дээрги-Чаяакчыга бараалгатканнар, а ооң соонда Бурганның күзел-соруун ёзугаар биске база бердинипкеннер. 6Ынчангаш бис Титтен+ ол авыралдыг ажыл-херекти, эгелеп алганы дег, силерниң араңарга эчизинге чедирерин дилээн бис. 7Силерде бүгү чүве четчир болгаш артар-дыр: бүзүрел-даа, чечен сөс-даа, билиглер-даа+, чүткүлүңер-даа, бистиң ынакшылывыс-даа[*]. А ындыг болганда, бо буянныг ажыл-херекке база экииргээңерни көргүзүңер.

8Мен силерге айтыышкын берген дег чугаалавадым+. А өске улустуң чүткүлдүүн силерге чугаалап тура, ынакшылыңарның шынныын шенеп турарым ол. 9Бистиң Дээргивис Иисус Христостуң авыралдыын билир-ле болгай силер. Ол Бодунуң ядыызын дамчыштыр силерни байыдары-биле+, бай турган боду, ядыы апарган+.

10-11Ол дугайты мээң, силерге ажыктыг болгу дег чүүлге хамаарыштыр, сүмем бо-дур+: эрткен чылын-на эгезин салып алган, аажок күзеп-чүткээн ажыл-херээңерни ам эчизинге чедириңер. Эгезинде бодап алганыңар дег, чүткүлдүг болуңар, ачы-дуза кылырда, арга-шинээңер барымдаалаңар. 12Чүге дээрге силерде күзел-чүткүл-ле бар болза, чүңер чогун эвес, а чүңер барын барымдаалап, Бурган силерниң хайырлалыңарны хүлээп алыр+.

13Силерге аар-берге болзун, а өске улуска чиик болзун деп бодавайн тур бис. Чугаа бир дең боор дугайында чоруп турар. 14Амгы үеде силерниң артыкшылыңар оларның чединмезин долдуруп шыдаар, а ооң соонда оларның артыкшылы силерниң чединмезиңерни долдурар+. Шак ынчалдыр деңнежилге тургустунар. 15Бижилгеде мынчаар бижээн болгай:

«Хөйнү чыып алган кижиде артыкшыл чок болган;
эвээшти чыып алган кижи чедишпес деп чүвени билбес болган»+.

Тит биле ону эдерген ийи кижи

16Бурган силер дээш, база-ла ындыг чүткүлдүг сагыш човаашкынны Титтиң чүрээнге сиңирген боорга, Аңаа өөрүп четтирдим. 17Ол чүгле бистиң дилээвисти хүлээп аарындан аңгыда, боду четтикпейн чүткүп, эки туразы-биле силерже чоруп турар кижи. 18Титке эштей бир бүзүрелдиг дуңмавысты чоруттувус, Буянныг Медээни суртаалдааны-биле ол бүгү-ле христиан ниитилелдерде бедик үнелелди ап турар кижи. 19Бо авыралдыг бараан болуушкунну боттандырарынга биске идиг болзун дээш, христиан ниитилелдер ону шилип алган. Ооң ол дузазы Дээрги-Чаяакчыны алдаржыдарынга чедирер база бистиң чүткүл-соруувуска дүгжүп турар. 20Биске хүлээткен хөй акша-хөреңгини канчаар аайлап-башкарып турарывыс ужун бисти чемелепки дег чылдакты кымга-даа бербес дээш, кызып турар болгай бис. 21Чүгле Бурганның мурнунга эвес, а улустуң мурнунга база эки чүүлдү кылыр дээш, сагыш салып турар бис.

22А олар-биле кады база бир бүзүрээн дуңмавысты чорудуп тур бис: ооң чүткүлдүүн хөй янзы байдалдарга шенеп көрген улус бис. Ол ам улам-на чүткүлдүг апарган, чүге дээрге силерге аажок ынанып турар. 23А Титти алыр болза, ол мээң силерге хамаарылгалыг бүгү ажыл-херээмге мени эдерип, кады ажылдап чораан кижи; а демги бүзүрээн ийи эживиске хамаарыштыр чугаалаар болза, олар – христиан ниитилелдерниң элчиннери-дир, Христоска алдарны эккеп турар улус-тур. 24Ынчангаш христиан ниитилелдерниң мурнунга ол улуска ынааңарны бадыткаңар база силер дээш чоргааралывыстың чылдагаанын көргүзүңер+.

9

Өске улуска экииргек кижиге Бурган ынак

9^1Бурганның улузунга ачы-дуза дугайында+ силерге бижиири эргежок чугула эвес боор. 2Силерниң ол ажыл-херекке чүткүлдүүңерни билир мен, македончулар мурнунга силерни мактап шаг болдум: Ахаияда христианнар эрткен чылда-ла ону кылырынга белен турган деп турдум. Силерниң чүткүлүңер хөй улусту ажыл-херекче сорук киирипкен. 3Ол дугайты силерни хей черге мактаан диртпес дээш, бүзүрээн ха-дуңмавысты дөмей-ле силерже чорудуп тур мен+. Ачы-дуза хайырлаарынга белен бооруңарны чугаалап турдум чоп+. 4А оон башка мээң-биле кады македончулар чедип кээрге, белен эвес болзуңарза, канчаарыл? Ындыг бүзүрелдиг мактанып тургаш, ыянчыг байдалга киргей-ле бис, а силерге кайы хире ыянчыын чугаалааш-даа канчаар! 5Ооң мурнунда-ла аазааныңар ачы-дузаны баш бурунгаар белеткеп кагзыннар дээш, бүзүрээн ха-дуңмавыстың силерге бисти мурнай чеде бээрин дилээри эргежок чугула-дыр деп шиитпирледим. Ол хайырлал ынчан ылап-ла эки тура-биле чыгдынган хайырлал боор база албадал-биле чыгган үндүрүг дег эвес боор.

6Сактып алыңар: үрезин харамнанган кижиниң дүжүдү база чегей боор, а элбээ-биле тараан кижиниң дүжүдү база элбек боор+. 7Кижи бүрүзү, муңгаравайн база «Албадалга кирдим» деп бодавайн+, чүрээ чежени бээр дээр болдур, ынчаны берзин+. Чүге дээрге Бурган өөрүшкүлүг берип турар кижиге ынак+. 8Ол силерни кандыг-даа ачы-буяны-биле байыдып шыдаар+. Ынчан херектиг хамык чүве силерге кезээде бар бооп, кандыг-даа буянныг ажыл-херек кылырынга чедер болгаш артар. 9Бижилгеде бижээн-не болгай:

«Ол кижи ядыы улуска ачы-дузаны элбээ-биле берген,
ооң чөптүг-шынныг чоруу кезээ мөңгеде артып каар»+.

10Чажыкчыга үрезинни база улуска чем кылдыр хлеб-тарааны берип турар Бурган силерни база үрезин-биле хандырар. Ол үрезиниңерни көвүдеткеш, буянныг ажыл-херээңерниң дүжүдүн элбекшидип бээр. 11Кандыг-даа байдалдарда үргүлчү экииргек бооп шыдаар дээш, бүгү талазы-биле байый бээр силер+, а силерниң экииргээңер бисти дамчыштыр улустуң Бурганга өөрүп четтирериниң чылдагааны апаар. 12Чүге дээрге силерниң ол бараан болуушкунуңар чүгле Бурганның улузунуң чединмезин хандырып турар эвес, а хөй улустуң Бурганга өй-хемчээл чок өөрүп четтиргени апаар. 13Бо бараан болуушкунуңар силерге шылгалда дег боор, ону дамчыштыр Бурганның улузу дыңнангыр чорууңарны база Христос дугайында Буянныг Медээни ылап-ла хүлээп көргениңерни көрүп каар. А ол ышкаш силерниң олар-биле база бүгү улус-биле акша-хөреңгиңерни харам чок үлежип турарыңарны көрүп кааш, олар ооң түңнелинде Бурганны алдаржыда бээрлер+. 14Олар боттарының мөргүлдеринге сеткилиниң ханызындан силерже чүткүүрлер, чүге дээрге Бурган силерге Бодунуң эгээртинмес авыралын хайырлаан-дыр. 15Сөс-биле чугаалап четпес белээ дээш, Бурганга өөрүп четтирээлиңер!

10

Павелдиң бодунуң бараан болуушкунун камгалааны

10^1Павел мен, «Араңарга тургаш, ындыг чөгенчиг, а силерден ырай бергеш, ындыг дидим, шыңгыы» диртип турар кижи, Христостуң томаарыышкыны-биле база биче сеткилдии-биле+ силерни кыйгырып тур мен. 2Дилеп тур мен: силерге чеде бергеш, бодумну ындыг дидим, шыңгыы алдынарынче албадавайн көрүңер+. Бисти ажыл-херээн бо делегейниң улузу дег кылып чоруур кылдыр бодаар чамдык улус-биле ындыг дидим, шыңгыы бооп шыдаптарымга бүзүревейн канчаар мен. 3Бо делегейде амыдырап турар-даа болзувусса, демиселге ооң бак аргаларын ажыглавайн турар бис. 4-5Бистиң демисежир чепсээвис+ – бо делегейнии эвес, а Бурганның күчүзүн дамчыштыр кээр. Бис ооң-биле шивээлерни буза шаап, Бурганны угаап билиринге удурланган бүгү барымдааларны, өрү көрдүнген бодалдарны чылча шаап, кандыг-даа бодалдарны Христоска чагыртыры-биле тудуп ап турар бис. 6Силерниң Христосту тооп дыңнаарыңар бүрүн апаарга, сөс дыңнавас чорук бүрүзүн кезедиринге белен бис.

7Силер бир чүвеже чүгле даштыкы хевирин барымдаалап көөр-дүр силер[*]. Кандыг-бир кижи «Христостуу мен» деп бүзүрелдиг болза, ол эргий бодангаш, бистиң база, оон дудак чокка, Христоска хамааржырывысты медереп билзин+. 8Бир эвес мен эрге-чагыргавыс-биле улам хөй мактаныр-даа болзумза+, меңээ хензиг-даа ыянчыг эвес, чүге дээрге Дээрги-Чаяакчы ол эрге-чагырганы силерни буза шапсын дээш эвес, а быжыктырзын дээш, меңээ берген. 9Чагааларым-биле силерни коргудуп турар кылдыр силерге сагындырбаайн. 10Чамдык улус мынча деп турар-дыр: «Ооң чагаалары ыйыышкын болгаш күш сиңген салдарлыг-дыр, а боду чедип келгенде, чөгенчии кончуг көстүр база чугаа-сөзү чер албас-тыр»+. 11Ынча деп турар кижи сактып алзын: ырактан бижээн чагааларымга кандыым дег, силерниң араңарга келгеш, ажыл-херээмге база шак ындыг боор мен.

12Боттарын көзүлдүр делгеттинип, мактаныр улус-биле чаңгыс одуругга туруп, бодувусту оларга дөмейлей көөрүн дидинмес-тир бис. Олар мелегейиниң уржуунда боттарын боттарының-на хемчээли-биле хемчээп, боттарын боттары-биле дөмейлей көөр-дүрлер. 13А бис хөлүн эрттир мактанмайн, чүгле Бурганның доктааткан хемчээлдериниң иштинге мактаныр бис. Силерниң араңарга ажыл-херээвис база ол хемчээлдерже кирип турар. 14Силер ол хемчээлдерниң иштинде турар бооруңарга, силерге Христостуң Буянныг Медээзин эккээри-биле чедип келгеш, оларны ажыр баспайн тур бис. 15Өске улустуң ажыл-херээ-биле өйүн эрттир мактанмайн турар бис. Харын силерниң бүзүрелиңер улгаткан тудум, Дээрги-Чаяакчының биске доктаадып берген хемчээлдериниң иштинге ажыл-херээвис оранчок калбарар дээрзинге идегээр-дир бис. 16Бис ынчан өске улустуң боттарының хемчээлдериниң иштинге кылган ажыл-херээ-биле мактанмайн, Буянныг Медээни оон-даа ырак черлерге суртаалдаар дээш, чоруптар бис. 17Ынчалза-даа мактаныр бодаан кижи чүгле Дээрги-Чаяакчының ажыл-херээ-биле мактанзын!+
18Бодун мактаар кижи эвес, а Дээрги-Чаяакчының мактап турары кижи Аңаа хүлээдип көрдүрер+.

11

Павел база меге элчиннер

11^1Угаан чок чоруум дээш+, мени шыдажып көрген болзуңарза! Дилеп тур мен: ам-даа шыдажып көрүңер! 2Силерни хүнней көрген сеткилим Бургандан келген болгай. Мен силерни чаңгыс Эр кижи – Христос-биле дүгдеп каан болгаш+, силерни Аңаа, кым-даа дегбээн арыг кысты дег+, хүлээдип бээр ужурлуг мен. 3Ынчалза-даа, Еваның авыяас чыланга мегеледип алганы дег+, силерниң угааныңар база дуурайладыпкаш, Христоска ак сеткилдиг болгаш арыг бердиниишкинден чайлай бербес ирги бе деп сестир-дир мен. 4Силерге кандыг-бир кижи чедип келгеш, бистиң суртаалдаанывыстан өске Иисусту суртаалдай бээрге азы бистен хүлээп алганыңар Сүлдеден болгаш Медээден өске сүлде болгаш медээ эккээрге+, ооң-биле белени кончуг эптежир-дир силер! 5Мээң санап турарым-биле, шак ол эң тергиин элчиннерден[*] чүм-биле-даа дорайтаваан мен!+
6«Чеченим кончуг» деп шыдавас боорум чадавас+, ынчалза-даа билиг дугайты херек бир өске болдур ийин. Ону силерге бүгү байдалдарга бүгү талалыг шынзыдып келген бис!

7Азы бачыдым чүдел? Бурганның Медээзин төлевир албайн+ суртаалдап тургаш, силерни өрү көдүрери-биле, бодумну куду көрүп турганымда бе? 8Силерге бараан боор дээш, өске христиан ниитилелдерден төлевир ап, оларны үптеп-тонап турган дег-дир мен. 9Силерниң араңарга чединмес чурттап тургаш, кымны-даа шүүдетпээн мен+. Эргежок чугула хереглелимни Македониядан ха-дуңма хандырып турган+. Чүү-даа чүвеге силерге аартык болбас дээш кызып келген мен, моон-даа соңгаар аартык болбас мен. 10Мени башкарган Христостуң шынныы-биле бадыткап тур мен+: ол дээш[*] чоргааралымны бүгү Ахаияга кым-даа менден хунаап ап шыдавас! 11А чүге ындыым ол? Силерге ынак эвес болгаш бе? Ынчалза-даа силерге кайы хире ынаамны Бурган билир!

12Мен ынчалдыр кылырын уламчылаар мен, чүге дээрге ол улуска «Павел-биле шуут чаңгыс аай ажылдап турар бис» деп чоргаараар чылдак бербезин бодап турар мен. 13Шак ындыг меге элчиннер, кара сагыштыг ажыл-херек кылып чоруур улус+, Христостуң элчиннериниң хевирин чүгле мегелеп хүлээп ап турар болгай+. 14Ында кижи кайгаар чүү-даа чок: эрлик боду безин дээрниң чырыткылыг төлээзи дег хевирлиг бооп+, мегелеп көстүп турар. 15А ындыг болганда, эрликтиң чалчалары буянга бараан болган улустуң хевири-биле мегелеп көстүп турарында онза чүү барыл? Ынчалза-даа олар төнчүзүнде боттарының ажыл-херээнге төлептиг кеземче алырлар!+

Элчинниң бараан болуушкунунга Павелдиң бергедээшкиннери

16База катап чугаалап тур мен: мени мелегей кижи деп бодаваңар! А ынча деп бодаар болзуңарза, оода бичии мактаныптар кылдыр+, ам-даа мелегей кижи дег артып каарымны чөпшээреп көрүңер. 17(Мээң ам чугаалаар чүүлүм Дээрги-Чаяакчының үлегер-чижээн өттүнмээн: мелегей кижи дег, бүзүрелдиг мактанып турарым ол-дур. 18Бо делегейниң улузунуң кылып турары дег, хөй-ле улус мактанырын чүүлдүг деп көөр болганда, мен база мактанып көрейн.)+
19Силер, ындыг угаанныг хиреңерде+, мелегей улус-биле белени кончуг эптежир-дир силер! 20Силерни кулданып ап+, үптеп-тонап, кара туразында ажыглап, мурнуңарга өрү көрдүнүп, чаагыңарже дажып турар улус-биле эптежир-дир силер. 21Бодумга ыянчыг-даа болза, чугаалап тур мен: бо таварылгада силерге кошкак салдар чедирген-дир бис!

Ынчалза-даа өске улус чоргаарап диттигип турар болза (мелегей кижи дег чугаалап турарым ол), мен база чоргаарап диттир мен. 22Олар еврейлер бе? Мен база! Израильчилер бе? Мен база! Авраамның үре-салгалы бе? Мен база!+
23Христоска бараан болганнар бе? Угааны анаа эвес кижи дег чугаалап тур мен, ынчалза-даа Христоска олардан артык бараан бооп чор мен!+ Ажыл-херээмге бодумну черле хайыралавайн келдим, кара-бажыңга олардан хөй хоругдаттырып келдим, каржы-дошкуну-биле эттедип-соктуртуп чордум, өлүрүнүң кырынга хөй катап турдум+. 24Иудейлер мени беш катап үжен тос улай[*] кымчылап турду. 25Римчилер мени үш катап шыкпыыштаан+; бир катап даштар-биле соктурткан мен+; үш катап далайга корабльга озал-ондакка таварыштым база бир катап бүдүн дүн биле хүннү ажык далайга эрттирдим+. 26Хөй-ле аян-чорук кылгаш, айыыл-халапка үргүлчү таваржып чордум: үерлээн хемнерден-даа, дээрбечилерден-даа, чаңгыс чер чурттугларымдан-даа, өске чоннар улузундан-даа. А хоорай-суурларга, ээн черлерге, далайга айыыл-халаптар; а ха-дуңма бооп баажыланган улустан+ кээр айыыл-халап? 27Чилчиим үзүлдүр ажылдап+, болганчок-ла уйгу чок дүннер эрттирип, аштап-суксап, аъш-чемим бо-ла үстүп, соокка доңуп, идик-хепке чединместеп чордум+.

28А ол бүгүден аңгыда, бүгү-ле христиан ниитилелдер дээш, хүн бүрүде сагыш човаашкынның аар чүъгү! 29Кайы-бир кижи кошкай бээрге, мен ооң-биле кады кошкап турбаан мен бе?+ Кайы-бир кижи күткүттүрүп алган болза, мен изип-хөлзеп турбаан мен бе?

30Чоргаараар ужурлуг-даа болзумза, кошкаамны көргүзер чүүл-биле чоргаараар мен. 31Дээрги Иисустуң Адазы Бурган мегелевейн турарымны билир, Ол кезээ мөңгеде алгадып-йөрээттирер болзун! 32Дамаск хоорайга турумда, Арета хаанның бир чагырыкчызы мени тудуп алыр дээш, бүгү Дамаскыны кадарып турган. (33) Ынчалза-даа мени, аргаан хааржакка олурткаш, хоорайның ханазында үттен дашкаар бадырыптарга+, ооң холунга кирбейн барган мен!

12

Павелдиң өрү көдүрткени болгаш куду бадыртканы

12^1Ооң меңээ ажык-дузазы чок-даа болза, мактанырын уламчылаар болган-дыр мен+. Дээрги-Чаяакчының меңээ берген көрүүшкүннеринче база ажыдыышкыннарынче шилчип көрейн+. 2Бир христиан кижи барын билир мен: ол он дөрт чыл бурунгаар үшкү дээрже[*] өрү көдүртүре берген (мага-боду-биле катай бе азы чүгле сүлдези-биле бе, ону мен эвес, Бурган-на билир). 3Ийе, ындыг кижини билир мен. Мага-боду-биле катай бе азы чүгле сүлдези-биле бе (ону мен эвес, Бурган-на билир), 4ол дываажаңче[*] көдүртүре бергеш, адаары хоруглуг, кижи дамчыдып шыдавас сөстерни аңаа дыңнаан. 5Шак ындыг кижи дээш, чоргаараар мен, а бодум дээш, чүгле кошкак талаларым-биле дээрден башка, чоргааравас мен. 6Чоргаараарын-даа күзээр болзумза, мелегей кижи дег болбас мен, чүге дээрге мээң чугаалаар чүвем шынныг-дыр. Ынчалза-даа бодумну туттунуп алыр мен, оон башка кандыг-бир кижи мээң дугайымда, ооң мени хайгаарап көргенинден азы ажыл-херектерим дугайында дыңнаарга, сагындырып кээримден, эки кылдыр бодай бээр.

7Ол ышкаш кайгамчык онза ажыдыышкыннар алган мен! Ынчангаш Бурган мээң мага-бодумче, өрү көрдүнмезин бо дээш, тен кадаан[*] – эрликтиң төлээзин мени эттеп-согары-биле чорудупкан+. Катап база чугаалап тур мен: өрү көрдүнмезин бо дээш чорудупкан. 8Ол тенни ап каапсын дээш, Дээрги-Чаяакчыга үш катап чаннып тейлээн мен. 9А Ол меңээ мынча деп харыылаан: «Сеңээ Мээң авыралым-на четчир. Сээң кошкааң дамчыштыр Мээң күжүм илерээр»+. Христостуң күжү менде бар болзун дээш, бодумнуң кошкаамга чоргаараары – меңээ эң өөрүнчүг-дүр! 10А Христос дээш кошкак болганымга, дорамчылатканымга, түрегдээнимге, истедип-сүрдүргенимге+, аар-бергелерге таварышканымга сеткилим ханар+. Чүгле кошкак тургаш, ылап-ла күштүг мен!

Коринфиде христиан ниитилел дээш, Павелдиң сагыш човаашкыны

11Шуут-ла угааным чана берген-дир! Мени силер ындыг байдалга чедиргениңер ол-дур. Силер харын мени мактаар ужурлуг силер. Чөгенчиг бараскан-даа болзумза+, эң тергиин элчиннерден[*] чүм-биле-даа дорайтаваан мен!+
12Ылап-ла элчин боорумнуң бадыткал демдектерин силерге шыдамыккай көргүзүп келген мен. Кайгамчык чүүлдерни, бадыткал демдектерин, күчүлүг ажыл-херекти көрген силер+. 13Ындыг болганда, силерниинден аңгы христиан ниитилелдерге көөрде, чедир албаан чүңер барыл? Чүгле силерни шүүдетпээним ылгалдыг болган бе?+ Ол буруум дээш, мени өршээңер!

14Мен ам силерге үшкү удаа чеде бээринге белеткенип тур мен+. Силерге аартык болбас мен. Эт-хөреңгиңер эвес, а боттарыңар меңээ херек силер!+ Ажы-төл ада-иезиниң хереглелин хандырбас, а ада-ие ажы-төлүнүң хереглелин хандырар болгай. 15А мээң таламдан силер дээш бүгү чүүлдү чарыгдаары, бодумну безин бүрүнү-биле бериптери өөрүнчүг-дүр!+ Силерге ынаам ол хире күштүг турда, меңээ ынааңар чүге ындыг кошкагыл?

16Силерни шүүдетпээн-даа болгай-ла мен+. Чамдык улустуң буруудадып турары дег, авыяастап тургаш, силерни кажар арга-биле холга киирип алган мен бе? 17Силерже чорудуп турган улузумнуң кайы-бирээзин дамчыштыр акшаңар олчалап алган мен бе? 18Мен силерже чоруур кылдыр Титти дилеп алгаш, ооң-биле кады база бир бүзүрээн дуңмамны чоруткан мен+. Тит силерниң бир чүвеңер олчалап алган бе? Ынчаарга бис шупту чаңгыс-ла ол Сүлдеге башкарткаш, ажыл-херээвис кылып турбаан бис бе, чаңгыс-ла ол оруктар изеп чорбаан бис бе?!

19Силер ам бисти үргүлчү-ле силерниң мурнуңарга агартынып турар улус-тур деп бодаан боор силер. Ындыг эвес! Херек кырында Христос-биле сырый харылзаалыг апаргаш, Бурганның мурнунга чугаалап тур бис+: ханы ынак эш-өөрүм, бо бүгү силерни быжыктырып турар!+
20Менде мындыг сезик бар: силерге чеде бээримге, силер-даа, мен-даа, бот-боттарывысты ындыг улус кылдыр көрүксээнивистен көңгүс аңгы-дыр бис деп, удур-дедир эскерип кагзывысса, канчаарыл? Араңарда алгыш-кырыш, адааргал, килең, аңгылажыр чорук, хоп-нүгүл, бодун өрү көрдүнери болгаш корум-чурум чок чорук бар боор ирги бе дээш, сестир-дир мен. 21Силерге база катап чеде бээримге, Бурганым мени силерниң хайыңарда куду бадырыптарындан сестир-дир мен. Ынчан силерниң араңарда хөй-ле улустуң ажыын ажып, ыглаар апаар мен, чүге дээрге олар ооң мурнунда үүлгедип чораан бачыттарын: чүдек-бужар самыыраар чоруун болгаш туттунмас туралаашкынын+ олчаан билинмээннер-дир.

13

Павелдиң түңнел сагындырыглары база байыр чедириишкиннери

13^1Силерге ам үшкү удаа чеде бээр мен+. Бижилгеде мынчаар бижээн болгай: «Кандыг-даа херекти бадыткаар дизе, ийи азы үш херечиниң өчүү херек»+. 2Ийиги удаа силерге баргаш, сагындырып турган мен. А ам, силерден ыракка тургаш, ооң мурнунда бачыт үүлгедип чораан-даа, арткан бүгү-даа улусту база катап сагындырып тур мен: бо удаада силерни хайыралавас мен! 3«Христос Павелди дамчыштыр чугаалап турар болза, ооң бадыткалы кайыл?» – дээр-дир силер. А Христос силерге хамаарыштыр кошкак болбас, Ол Бурганның күжүн араңарга көргүзүптер! 4Христос кошкак турда, улус Ону хере шаап каан, ынчалза-даа ам Ол Бурганның күжү-биле амыдырап турар+. Бис база Ооң-биле харылзаавыска кошкак бис, ынчалза-даа силерниң араңарга Ооң амыдыралындан үнүп кээп турар Бурганның күжүн илередир бис.

5Бодуңарны шылгаттынып көрүңер: бүзүрелиңер бар-дыр бе? Бодуңарны шинчилеп көрүңер! Азы Иисус Христостуң силер-биле сырый харылзаалыын билбезиңер ол бе? Шылгалданы ажып эрткен болзуңарза, билир ужурлуг силер. 6А бистиң ол шылгалданы ажып эрткенивисти билип каарыңарга идегеп тур мен. 7Багай чүнү-даа кылбазыңар дээш, Бурганга мөргүп тур бис. Боттарывысты шылгалданы чедиишкинниг ажып эрткен улус кылдыр көргүзер дээш, мөргүвейн тур бис. Шылгалданы ажып эртпээн улус кылдыр сагындыргай бис аан, чүгле силер-ле буяндан тарып чораан болзуңарза!

8Чүге дээрге алыс шынга удур эвес, а алыс шынның талазынга туржур күштүг бис. 9Бис кошкак, а силер күштүг болзуңарза+, өөрүп-байырлаар бис, а ол ышкаш силерниң эттинип аарыңар дээш, мөргүп турар бис. 10Ынчангаш силерден ыракта турар-даа болзумза, мону бижидим. Силерге чеде бергеш, Дээрги-Чаяакчының меңээ үрегдеп-бузары-биле эвес, а быжыктырары-биле берген эрге-чагыргазын ажыглап+, шыңгыы хөделиишкиннер кылбазымны күзээр-дир мен.

11Түңнелинде чугаалаар бодаан чүүлүм бо-дур, ха-дуңма: өөрүп чоруңар, эттинип алыңар, силерден дилээн чүвемни кылыңар, чаңгыс аай үзел-бодалдыг болуңар, эп-найыралдыг амыдыраңар+. Ынчан Бурган, ынакшыл болгаш амыр-тайбыңның үнер дөзү+, силер-биле кады боор!

12Бот-бодуңарны ыдыктыг ошкаашкын-биле мендилеңер+. Бурганның бүгү ыдыктыг улузу силерге байыр чедирди+.

13Дээрги Иисус Христостуң авыралы, Бурганның ынакшылы болгаш Ыдыктыг Сүлде-биле харылзаа силер бүгүдеде бар болзун![*]

* 4:4 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Бурганның» деп сөске «көзүлбес» деп сөстү немээн.

* 5:1 Кижиниң мага-бодунуң өлүмүн ойзу чугаалап турар (Иса. 38:12 көр).

* 5:3 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Кеттинип алгаш» эвес, а «Хеп кетпээн-даа болза» деп бижээн.

* 6:15 Велиар – Чамдыкта эрликтиң бир ады кылдыр ажыглаттынып турган. Велиал деп аттың бир адаар хевири, еврей дылда «Көңгүс үне чок» дээн сөстен укталган ат.

* 6:16 Өске бурунгу сөзүглелдерде «бис» эвес, а «силер» деп бижээн.

* 7:5 Азы: «Алгыш-кырыш», «Тулчуушкуннар».

* 8:7 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Бистиң ынакшылывыс» эвес, а «Биске ынакшылыңар-даа» деп бижээн.

* 10:7 Азы: «Карааңар уунда турар чүүлче кичээнгейден салып көрүңер!»

* 11:5 Эң тергиин элчиннер – бо сөстер шооткан аянныг бооп, Павелдиң Коринфиде удурланыкчыларынга хамааржып турары чадавас.

* 11:10 Ол дээш – Павел коринфичилерден, ол үениң улус өөредиринге мергежээн башкыларының чаңчыкканы дег, оларны өөреткени дээш, төлевир алырындан ойталаан.

* 11:24 Үжен тос улай – Моисейниң хоойлузунда кижини кезедип эриидээрде, эң үстү-ле дөртенден хөй эвес соп болурун чөпшээрээн. Ынчалза-даа иудейлер ол сандан душ бооп ажыр эриидевес дээш, үжен тос согуг-биле кызыгаарланып каар турганнар (Ы. х. к. 25:3 көр).

* 12:2 Үшкү дээр – Павел мында бодунга хамаарылгалыг кылдыр, эң бедик дээрге – Бурганның дүжүлгезиниң турар черинге четкеш келгенин чугаалааны чадавас.

* 12:4 Дываажаң – Бурганга шынчы улустуң өлүм соонда турар чыргалдыг оранын ынча дээн (Лк. 23:43; Ажыд. 2:7 көр).

* 12:7 Мага-ботта тен – Павел элчинни хилинчектээн хоочураан аарыгны ынчаар ойзу адаан болгу дег.

* 12:11 Эң тергиин элчиннер – 11:5 шүлүкке немелде тайылбырны көр.

* 13:13 Өске бурунгу сөзүглелдерде бо шүлүк «аминь» деп сөс-биле төнген.

+ 1:1 Аж.-ч. 18:1-17
+ 1:3 1 Пет. 1:3; Эф. 1:3
+ 1:5 Рим. 8:17; Флп. 3:10; Кол. 1:24
+ 1:6 2 Тим. 2:10
+ 1:8 Аж.-ч. 19:23; 1 Кор. 15:32
+ 1:9 2 Кор. 4:14

+ 1:10 Аж.-ч. 12:11; 14:19-20; 21:32-33; 27:44

+ 1:11 Рим. 15:31; 2 Фес. 3:2
+ 1:11 Аж.-ч. 12:5; Эф. 6:18
+ 1:12 Аж.-ч. 23:1; 2 Тим. 1:3
+ 1:12 1 Кор. 2:4,
+ 1:13-14 1 Кор. 1:8; 1 Фес. 4:16-18
+ 1:13-14 1 Фес. 2:19-20
+ 1:15 1 Кор. 4:19
+ 1:16 Аж.-ч. 19:21; 1 Кор. 16:5
+ 1:18 1 Кор. 1:9
+ 1:19 Аж.-ч. 15:22; 16:1
+ 1:20 1 Кор. 14:16; Ажыд. 3:14
+ 1:22 2 Кор. 5:5; Евр. 6:11
+ 1:22 Эф. 1:13

+ 1:23 Рим. 1:9; Гал. 1:20; Флп. 1:8; 1 Фес. 2:5

+ 2:2 2 Кор. 7:8
+ 2:4 2 Кор. 7:12
+ 2:6 1 Кор. 5:4-5
+ 2:11 1 Пет. 5:8
+ 2:12 Аж.-ч. 16:8; 20:6
+ 2:13 2 Кор. 7:6; 8:6; 12:18
+ 2:14 Кол. 2:15
+ 2:15 1 Кор. 1:18

+ 2:15 Э. д. 8:21; Хост. 29:18; Эф. 5:2; Флп. 4:18

+ 3:1 Аж.-ч. 18:27; 1 Кор. 16:3
+ 3:3 Хост. 24:12; 31:18
+ 3:3 Ы. х. к. 6:6; Иса. 51:7; Иер. 31:33
+ 3:6 Иер. 31:31; Лк. 22:20
+ 3:6 Эф. 3:7; Кол. 1:23
+ 3:6 Рим. 2:27
+ 3:6 Ин. 6:63
+ 3:7 Хост. 34:29-35
+ 3:14 Мк. 6:52
+ 3:14 Аж.-ч. 15:21
+ 3:16 Хост. 34:34
+ 3:17 Ин. 4:24

+ 3:17 Ин. 8:32; Иак. 2:12; 1 Пет. 2:16; Рим. 6:18; 1 Кор. 7:22; Гал. 5:1

+ 3:18 1 Ин. 3:2; Рим. 8:29; Флп. 3:21
+ 4:1 2 Кор. 3:6
+ 4:2 2 Кор. 2:17; 1 Фес. 2:3
+ 4:3 2 Кор. 3:14
+ 4:3 2 Кор. 2:15
+ 4:4 Ин. 12:31
+ 4:4 Кол. 1:15; Евр. 1:3
+ 4:5 Мк. 10:43; 1 Кор. 9:19
+ 4:6 Э. д. 1:3
+ 4:7 Иов 4:19; 33:6; Иса. 64:8; Рим. 9:21-22
+ 4:7 1 Кор. 2:5
+ 4:8 2 Кор. 7:5
+ 4:9 Иис. 1:5; Ин. 15:20
+ 4:10 Рим. 6:5
+ 4:11 2 Кор. 6:9
+ 4:13 Ыд. ыр. 115:1
+ 4:14 1 Фес. 4:14
+ 4:16 Рим. 12:2; Эф. 4:23
+ 4:17 Рим. 8:18
+ 4:18 Рим. 8:24; Евр. 11:1
+ 5:2 Рим. 8:23
+ 5:3 1 Кор. 15:53
+ 5:5 2 Кор. 1:22; Эф. 1:14
+ 5:7 2 Кор. 4:18
+ 5:9 Кол. 1:10

+ 5:10 Эккл. 3:17; 11:9; 12:14; Мф. 25:31-32; Аж.-ч. 10:42; Рим. 14:10

+ 5:11 2 Кор. 4:2
+ 5:12 2 Кор. 3:1; 11:16; 12:1
+ 5:13 Мк. 3:21; 2 Кор. 11:1
+ 5:14 Рим. 5:15
+ 5:15 1 Пет. 4:2; Рим. 14:7-8
+ 5:17 Иса. 43:18-19; Рим. 6:4; Ажыд. 21:5
+ 5:18 Рим. 5:10-11; Кол. 1:20
+ 5:19 Ыд. ыр. 31:1-2; Рим. 4:8
+ 5:20 Эф. 6:20

+ 5:21 Иса. 53:9; Ин. 8:46; 1 Пет. 2:22; 1 Ин. 3:5; Евр. 4:15

+ 5:21 Рим. 8:3
+ 5:21 Рим. 1:17; 4:25; 1 Кор. 1:30
+ 6:1 1 Кор. 3:9
+ 6:2 Иса. 49:8

+ 6:4-5 Аж.-ч. 9:16; 16:23; 17:5; 2 Кор. 11:23-27

+ 6:7 2 Кор. 10:4; Эф. 6:11-17
+ 6:8 Рим. 3:8
+ 6:9 2 Кор. 4:11
+ 6:10 Ин. 16:22
+ 6:10 Аж.-ч. 3:6
+ 6:13 1 Кор. 4:14

+ 6:14 Ы. х. к. 7:3; Эзра 9:2; Неем. 13:25; Эф. 5:7

+ 6:14 1 Ин. 1:6
+ 6:15 1 Кор. 10:21
+ 6:16 Эф. 2:21; 1 Кор. 3:16-17
+ 6:16 Лев. 26:11-12; Иез. 37:27
+ 6:17 Иса. 52:11; Иез. 20:34,
+ 6:18 2 Хаан. 7:14
+ 7:1 1 Ин. 3:3
+ 7:2 Аж.-ч. 20:33
+ 7:3 Флп. 1:7
+ 7:4 Кол. 1:24
+ 7:5 2 Кор. 2:13
+ 7:5 2 Кор. 4:8
+ 7:6 2 Кор. 1:4
+ 7:6 2 Кор. 2:13; 8:6; 12:18
+ 7:8 2 Кор. 2:2-4
+ 7:10 Мф. 5:4
+ 7:10 Эккл. 7:3
+ 7:12 1 Кор. 5:1-2
+ 7:12 2 Кор. 2:4
+ 8:2 Мк. 12:44
+ 8:3 1 Кор. 16:2
+ 8:4 Рим. 15:26
+ 8:6 2 Кор. 2:13; 7:6
+ 8:7 1 Кор. 1:5
+ 8:8 1 Кор. 7:6
+ 8:9 Иак. 2:5
+ 8:9 Флп. 2:6-7
+ 8:10-11 1 Кор. 7:25
+ 8:12 Мк. 12:43-44; Лк. 21:3
+ 8:14 Аж.-ч. 4:34
+ 8:15 Хост. 16:18
+ 8:24 2 Кор. 7:4
+ 9:1 Рим. 15:25
+ 9:3 2 Кор. 8:6
+ 9:3 1 Кор. 16:2
+ 9:6 У. ч. 11:24-25; Лк. 6:38; Гал. 6:7
+ 9:7 Ы. х. к. 15:10
+ 9:7 1 Чыл. 29:9
+ 9:7 Хост. 25:2
+ 9:8 Флп. 4:19
+ 9:9 Ыд. ыр. 111:9
+ 9:11 1 Кор. 1:5
+ 9:13 Мф. 5:16; 1 Пет. 2:12
+ 10:1 Мф. 11:29
+ 10:2 1 Кор. 4:21; 2 Кор. 13:2, 10
+ 10:4-5 2 Кор. 6:7; Эф. 6:11
+ 10:7 1 Кор. 3:23; Гал. 3:29
+ 10:8 2 Кор. 13:10
+ 10:10 1 Кор. 1:17
+ 10:17 Иер. 9:23-24; 1 Кор. 1:31
+ 10:18 Рим. 2:29; 1 Кор. 4:5
+ 11:1 2 Кор. 5:13
+ 11:2 Ос. 2:19-20
+ 11:2 Эф. 5:27; Ажыд. 14:4
+ 11:3 Э. д. 3:1, 4; Ин. 8:44; 1 Тим. 2:14
+ 11:4 Гал. 1:6
+ 11:5 2 Кор. 12:11
+ 11:6 1 Кор. 1:17; 2 Кор. 10:10
+ 11:7 1 Кор. 9:18
+ 11:9 2 Кор. 12:13
+ 11:9 Флп. 4:15
+ 11:10 Рим. 9:1; 1 Тим. 2:7
+ 11:13 Флп. 1:15
+ 11:13 Аж.-ч. 20:30; 2 Пет. 2:1; Ажыд. 2:2
+ 11:14 Гал. 1:8
+ 11:15 Флп. 3:19
+ 11:16 2 Кор. 5:12
+ 11:18 Флп. 3:3-4
+ 11:19 1 Кор. 4:10
+ 11:20 Гал. 2:4; 4:3
+ 11:22 Рим. 11:1; Флп. 3:5
+ 11:23 1 Кор. 15:10
+ 11:23 2 Кор. 6:4-5
+ 11:25 Аж.-ч. 16:22-23
+ 11:25 Аж.-ч. 14:19
+ 11:25 Аж.-ч. 27:41-44
+ 11:26 Гал. 2:4
+ 11:27 Аж.-ч. 18:3; 1 Фес. 2:9; 2 Фес. 3:8
+ 11:27 1 Кор. 4:11
+ 11:29 1 Кор. 9:22
+ 11:33 Аж.-ч. 9:24-25
+ 12:1 2 Кор. 5:12; 11:16
+ 12:1 Гал. 1:12; 2:2; Эф. 3:3
+ 12:7 Иов 2:6
+ 12:9 Иса. 40:29
+ 12:10 Мк. 10:30
+ 12:10 Мф. 5:11-12; Рим. 5:3
+ 12:11 1 Кор. 15:8-9
+ 12:11 2 Кор. 11:5
+ 12:12 Аж.-ч. 15:12; Рим. 15:19
+ 12:13 2 Кор. 11:9
+ 12:14 2 Кор. 13:1
+ 12:14 1 Кор. 10:33
+ 12:15 Флп. 2:17; Кол. 1:24; 1 Фес. 2:8
+ 12:16 2 Кор. 11:9
+ 12:18 2 Кор. 8:6, 18
+ 12:19 Рим. 1:9; 9:1
+ 12:19 1 Кор. 14:26
+ 12:21 1 Кор. 5:1; 6:18
+ 13:1 2 Кор. 12:14
+ 13:1 Ы. х. к. 19:15; Мф. 18:16
+ 13:4 Рим. 6:4
+ 13:9 1 Кор. 4:10
+ 13:10 2 Кор. 10:8
+ 13:11 Мк. 9:50; Рим. 12:18; 1 Фес. 5:13
+ 13:11 Рим. 15:33; 16:16
+ 13:12 Рим. 16:16
+ 13:12 Флп. 4:22

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TVN

Тайылбырлыг Словарь

Тайылбырлыг Словарь

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. Ө

13. П

14. Р

15. С

16. Т

17. У

18. Ү

19. Ф

20. Х

21. Ч

22. Ш

23. Ы

24. Э

Авраам – еврей чоннуң үндезилекчи өгбези, Бурганга бүзүрээриниң үлегер-чижээ. Дээрги-Чаяакчы ооң адын солуваанда, Аврам деп аттыг турган. Дээрги-Чаяакчы ооң-биле тускай чагыг-керээ чарган (Э. д. 12–25 эгелер).

Авырал (орус. благодать) – Бурганның өршээли, ээ көрүүшкүнү, энерели, бүзүрээн кижиге чорудуп бээр күжү.

Ажыдыышкын (грек. апокалипсис, орус. откровение) – Бурганның кандыг-бир кижиге Бодунуң күзел-соруун илередип көргүзери. Бурган ажыдыышкынын янзы-бүрү аргалар-биле кылып турган – чамдыкта кижиге дорту-биле чугаалап, чамдыкта Бодунуң төлээзин чорудуп, а чамдыкта дүш азы онза көстүүшкүн таварыштыр ону көргүзүп турган.

Акталаткан кижи (орус. евнух) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке оолдарны чамдыкта чазап (азы акталап) каар турган. Шак ынчаар акталаткан эр кижилер хааннарга бо-ла бараан болур, чүге дээрге оларны хаанның кадайларынга хамаарыштыр айыыл чок деп санаар турган.

Аллилуйя – Ыдыктыг ырларда Бурганны алдаржыткан кыйгы. Дорт очулдурарга, «Дээрги-Чаяакчыны мактаңар!» дээн.

Аминь – еврей дылдан дорт очулдурарга, «ылап шын» дээн, колдуунда-ла «ындыг», «ындыг-ла болзунам» дээн уткалыг сөс.

Амыр-дыш хүнү (евр. шаббат) – еврейлерде неделяның чедиги хүнү болур, бүрүнү-биле Бурганга тураскааттынган хүн (Хост. 20:8-11; Ы. х. к. 5:12-15). Ол хүнде иудейлер синагогаже баар ужурлуг. Хүннүң-не кылыр ажылды ол хүн кылыры хоруглуг.

Аптара, ыдыктыг аптара (орус. ковчег завета) – Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар израильчилер тускай аптараны кылып каан. Моисей ынаар Он айтыышкын бижээн калбак даштарны суп каан, ынчангаш аптараны «Чагыг-керээниң аптаразы» деп база адап турган. Аптараның халывының кырында ийи херувим дүрзүзүн тургускан. Ол аптараны Ужуражылга майгынының (а ооң соонда Бурганның өргээзиниң) Эң ыдыктыг өрээлинге шыгжаар турган.

Арыг, арыг эвес – ыдыктыг хоойлу ёзугаар (Левит номундан көр) кижиниң мага-бодунуң чамдык байдалдары арыг эвес деп санаттынар (чижээлээрге, кеш аарыы-биле аарыыры, херээжен кижиниң ай демдээн көөрү). Ол ышкаш чамдык дириг амытаннар арыг эвес кылдыр санаттынып турган – оларны чиири база оларның сектеринге дээри хоруглуг. Арыг эвес дириг амытанга, кижиге азы черге дегген кижи арыг эвес апаар турган. Арыг эвес кижиниң Дээрги-Чаяакчыга мөгейген ёзулалдарга киржири хоруглуг.

Асия – Бичии Азияның (амгы Турция күрүнениң кезии) барыын талазында чыдар Римге чагырткан девискээр, Азия дип-биле салчап болбас.

Ашера – Ханаан чүдүлгеде кыс бурган. Хананейлер аңаа мактал-хүндү кылдыр ыдыктыг деп санаары ыяш адагаштар азы ыяштар тургузуп турган.

Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы (орус. священник) – ыдыктыг бараан болуушкун кылыр, өскээр чугаалаарга, Бурганның ыдыктыг өргээ-майгынынга өргүл кылыр база өске-даа чүдүлге ёзулалдары күүседир хүлээлгелиг кижи. Ооң кол сорулгазы – Бурган биле кижилер аразынга эптештирикчи болуру. Дээрги-Чаяакчы Левийниң аймаан Аңаа бараан болур аймак кылдыр шилип, аңгылаан соонда, Бурганның бараалгакчылары деп атты эдилээр эргени Моисейниң акызы Аароннуң эр хиндиктиг үре-салгалынга берген. Бурганның бараалгакчыларының аразында бирги черде турар, онзагай хүлээлгелерлиг база чон мурнунга улуг хүндүткелдиг бараалгакчыны дээди бараалгакчы деп адап турган. Сөөлзүредир ол дээди иудей Чөвүлелдиң база даргазы апарган. Ол тускай хептиг болур болгаш бодун онзагай арыг, үлегерлиг ап чоруур ужурлуг. Чүгле дээди бараалгакчы Ужуражылга майгынында база Бурганның өргээзинде Эң ыдыктыг өрээлче, чылда чүгле чаңгыс катап, өндүр улуг арыглаашкын хүнүнде кирер эргелиг турган (Лев. 16 эгени көр).

Баштыңнар (орус. старейшины) – Израиль чоннуң төрел бөлүктериниң эрге-чагырга туткан төлээлери. Бурганның бараалгакчылары-биле кады иудейлерниң шажынчы амыдыралын башкарып турганнар, оларның чамдыызы дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болур. Баштыңчылар деп адаар улус-биле салчап болбас.

Белдир-ыяш (орус. крест) – херектеннерни хилинчектеп, дорамчылап, бужартадыр дээш, азып шаажылаар адагаш. Рим империязынга эң аар кемниг херек үүлгеткен херектеннерни ийи шавышкак ыяшка хере шаап шаажылаары бүгү шаажылалдарның эң-не каржы болгаш хилинчектиг хевири деп санаттынар. Хөй таварылгаларда шаажылаттырганнарны белдир-ыяшка хол-будундан кадаг-биле чыпшыр кадаар турган. Иисусту белдир-ыяшка хере шаап шаажылаан соонда, ол шаажылал чепсээ Ону дамчып кээр камгалалдың ыдыктыг демдээ болу берген.

Болбаазыраңгай (орус. совершенный) – бүрүн дески, четпес чүүл, тала чок, бүрүнү-биле эки, эң дээди байдалга база эчизинге четкен боору.

Бурган (евр. Элохим, грек. Теос, орус. Бог) – бүгү-ле бар чүвениң Дээрги-Чаяакчызы, бистиң база Чаяакчывыс, амыдыралывыстың үндезин-дөзү.

Буянныг Медээ (грек. Эвангелион) – Иисус Христостуң суртаалдааны Бурганның Чагыргазының дугайында өөрүшкүлүг медээ. Буянныг Медээни христианнар сөөлзүредир Камгалакчы Иисустуң бо делегейге өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында чугаа деп билип эгелээн. Ынчангаш Христостуң амыдыралы болгаш ажыл-херээниң дугайында тоожаан дөрт номну база Буянныг Медээлер деп адаан.

Ваал – Ханаанның чурттакчыларының мөгейип турган янзы-бүрү бурганнарының ат-дужаалы. Дорт очулдурарга, «ээ» дээн.

Веелзевул – Эрги Чагыг-керээ үезинде Израильди долгандыр чурттаан чоннарның мөгейип турган бурганнарының бирээзи (4 Хаан. 1:3 көр). Иисус Христостуң үезинде еврейлер буктарның чагырыкчызы эрликти ынчаар адап эгелээн.

Галилея хөлү – Израильдиң соңгу чүгүнде чыдар бо хөл Галилея, Геннисарет, а сөөлзүредир рим чагырыкчы Тиверийге тураскааткан Тивериада хөлү деп үш аңгы аттыг. Грек сөзүглелде ол улуг эвес хөлдү колдуунда-ла далай дээр турган. Оон Иордан хем үндүр агып чыдар. Ол хөлдүң чоок-кавызынга хөй чурттакчылыг черлер турган, оларның чурттакчы чону колдуунда балык тудуп амыдырап чораан.

Давид – Христостуң төрүттүнеринге чедир бир муң хире чыл мурнунда израиль чоннуң ийиги хааны. Бурганны алгап-мактаан дыка хөй Ыдыктыг ырларның бижикчизи. Бурган Давидке ооң салгакчылары израиль чонну кезээ мөңгеде хааннаарын аазаан, ынчаарга иудейлер боттарының манап турганы камгалакчы хаан Давидтиң ук-ызыгуурундан төрүттүнер ужурлуг деп санап, ону Давидтиң Оглу деп адаар турган.

Дайынчы терге (орус. колесница) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эң күчүлүг дайынчы чепсек-херекселдиң бирээзи кылдыр санадып турган.

Дүрзү-бурган (орус. идол) – еврей чон-биле кожа чурттап чораан чоннар шуткуп-сиилбээн, чуруп каан дүрзүлер кылып алгаш, оларын «бурганнар» деп адап, мөгейип турганнар. Дээрги-Чаяакчыга шынчы эвес иудейлер база чамдыкта ынчалдыр кылып турган.

Дээди иудей Чөвүлел (грек. синедрион) – Иисус Христостуң үезинде иудей чонну башкарып турган дээди даргалар. Дээди Чөвүлелдиң кежигүннеринге Бурганның дээди бараалгакчылары, чоннуң баштыңнары база ном-хоойлу тайылбырлакчылары хамааржып болур турган.

Дээрги-Чаяакчы (евр. Яхве, грек. Кириос, орус. Господь) – Эрги Чагыг-керээде ол ат-дужаал Яхве (Иегова) деп аттың очулгазы, Бурганның ыдыктыг ады болур. Бурган Моисейни израиль чонну Египеттен үндүре берзин дээш чорудуп тура, Бодун ол ат-биле адаан. Шак ол ыдыктыг атты душ бооп бужартадырындан сезингеш, иудейлер Христостуң төрүттүнеринге чедир үеде-ле Ыдыктыг Бижилгелерни номчуп тургаш, ол атты ыыткыр чугаалавайн, ооң орнунга «адонай» азы «дээрги» деп турганнар.

Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи (грек. ангелос) – дорт очулдурарга, «айбычы» дээн уткалыг сөс. Бурганга бараан болуп турар, дээр уктуг, угаан-сарыылдыг, онзагай амытаннар. Бурган оларны дамчыштыр бүгү чүвени башкарып, кижилерге база чоннарга дузалажып турар.

Иордан хем – Израильдиң кол хеми. Ол соңгу чүкте Галилея хөлүнден агып үнгеш, мурнуу чүкте Өлүг далайже агып кирген. Иордан он ийи израиль аймактың эрте-бурунгу черлерин ийи чарып турар – ооң барыын талазынга тос аймак, чөөн талазынга ийи аймак ээлээн черлерлиг турган, а Манассияның аймаа – хемниң ол-бо чарыынга чер ээлеп чурттап турган.

Кижи амытан Оглу (орус. Сын Человеческий) – Иисустуң Бодунга хамаарыштыр ажыглап келген бо ады Ону ёзулуг кижи кылдыр көргүспүшаан, Бурганның медээчилериниң чугаалап келгени Камгалакчы база ол-дур дээрзин онзалап демдеглеп турар. Эрги Чагыг-керээде Даниил медээчи «кижи амытан оглу ышкаш бир-ле Кижи» бүгү өртемчейниң чагырыкчызы болурун чугаалаан.

Кул-кадай (орус. наложница) – Эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эр кижи элээн каш херээженни бодунга кадай кылдыр ап, а ол ышкаш бодунуң кул херээженнерин кадай кылдыр ап болур турган. Ынчалза-даа кул-кадайлары ээзиниң хостуг төрүттүнген кадайлары ышкаш эргелерлиг болбас ужурлуг. Бир эвес ээниң хостуг кадайының ажы-төлү чок болза, ол ашаанга бодунуң чалчазын кул-кадай кылдыр берип болур турган. Ындыг таварылгада чалчадан төрүттүнген ажы-төл ээ херээженниң ажы-төлү ышкаш бооп, хоойлу-дүрүм ёзугаар салгакчылар болур.

Кыртыжап демдектээри (орус. обрезание) – эр хиндиктиг улустуң Бурганга тураскааттынганын херечилээр иудей ёзулал. Төрүттүнгенинден бээр сески хүнүнде оолдарның дотааның кыдыкы кежин демдектеп, кыртыжай кезер. Бо ёзулал Авраам биле Бурганның аразында керээниң демдээ бооп, ол үеден бээр Авраамның үре-салгалының аразында нептерээн.

Левиттер – Левийниң үре-салгалы. Левий болза Иаковтуң он ийи оглунуң бирээзи база израиль чоннуң өндүр улуг өгбелериниң бирээзи болур. Левиттер үш төрел бөлүкке: Гирсоннуң, Кохаттың болгаш Мерариниң салгакчыларынга чарлыр. Бурган левит Аароннуң үре-салгалын Бодунуң бараалгакчылары кылдыр, а өске левиттерни ыдыктыг өргээ-майгынга ажылдап, бараалгакчыларга дузалаар кылдыр шилип алган.

Медээчи, Бурганның медээчизи (орус. пророк) – Бурганның күзел-соруун чонга медеглээр ужурлуг, Ооң тускай кыйгырткан кижизи. Бурган Бодунуң сөзүн медээчилерни дамчыштыр улуска чугаалап турган. Чамдык медээчилерниң сөстери номнар кылдыр бижиттинген болгаш Эрги Чагыг-керээниң элээн улуг кезиин тургузуп турар.

Моав – Израильдиң мурнуу-чөөн чүгүнге чурттап чораан, дүрзү-бурганнарга мөгеер моав чон Лот биле ооң улуг уруунуң хан холужуушкуннуг харылзаазындан тывылган (Э. д. 19:30-38). Израиль чоннуң Ханаанче чоокшулап келгениниң эгезинде-ле, моавтар биле израильчилерниң аразынга өжээннешкек чорук тургустунган. Ол өжээннежиишкин ужун израиль чонга моавтарны бодунуң ниитилелинче хүлээп аарын хоруп каан (Ы. х. к. 23:3). Руфь дугайында номда ол дүрүмнү чымчатканы илдең тускай таварылга бар.

Моисей – израиль чоннуң Египетке төрүттүнген өндүр улуг медээчизи, баштыңчызы болгаш хоойлу-дүрүм тургузукчузу. Моисей Бурганның айтыышкыны-биле еврей чонну Египетке туттуруушкундан үндүрген. Иудей чаңчыл ёзугаар «Беш ном» азы «Моисейниң хоойлузу» ооң бижээн номнары болур.

Мөргүл, мөргүүрү (орус. молитва) – ол дээрге кижиниң Бурган-биле чугаазы азы харылзажылгазы-дыр. Мөргүп тура, кижи Бурганны алдаржыдар, Аңаа өөрүп четтирер, бодунуң бачыттарын миннир, Оон дуза дилээр болгаш оон-даа өске.

Негев – Палестинаның мурнуу чүгүнде (Иуданың аймааның черинде) ээн кургаг ховунуң ады.

Ном-хоойлу тайылбырлакчызы (орус. книжник, законник) – бодун Бурганның хоойлузун (Ыдыктыг Бижилгелерни) шинчилээринге, тайылбырлаарынга база чара бижииринге бараан болдурган эртемден еврейлерни ынча дээр турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчызы Эзра Вавилонга туттуруушкундан ээп келген соонда, иудейлерге Дээрги-Чаяакчыга шын мөгейигже эглиринге дузалаан кижилерниң бирээзи турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчыларының элээн хөйү дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болуп, чоннуң эң чугула херектерин шиитпирлеп турган.

Он-хоорай (грек. Декаполис, орус. Десятиградие) – Иисус Христостуң үезинде Галилея хөлүнүң чөөн талазында турар эң чугула он хоорайның эвилели база ол кезек девискээрниң ады. Он-хоорайның чурттакчыларының хөй кезии дүрзү-бурганнарга чүдүүр улус турган.

Өргүл – еврейлер Бурганга колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү эккеп өргүп турган. Өргүлдүң кол хевирлери Левит деп номда тодараттынып бижиттинген:

– бүрүн өрттедир өргүл – ооң кандыг-даа кезиин чип болбас турган, а өске өргүлдерни кезии-биле азы бүрүнү-биле эккеп салган кижи азы Бурганның бараалгакчызы чиир турган;

– далган-тараа өргүлү – ону янзы-бүрү быжырган хевирлерлиг кылдыр база оливка үзү-биле холаан кылдыр эккеп болур турган;

– эп-найырал өргүлү – ону Бурганның ачы-буяны дээш, Аңаа өөрүп четтириишкин илередири-биле эккеп турган;

– бачыт дээш өргүл – чоннуң аңгы-аңгы бөлүктеринден улуска боттарының бачыттары дээш өргүлдү бай-шыдалын барымдаалап, дөмей эвес хемчээлдиг кылдыр эккээрин чөпшээрээн турган;

– кем-буруу дээш өргүл – ооң-биле Бурганга азы өске-бир кижиге бодунуң кем-буруузу-биле чедирген когаралының орнун тургузары чугула турган.

Өргүлдүң өске хевирлери база турган, чижээлээрге, хүннээшкин өргүлү, сактыышкын өргүлү болгаш о.ө.

Өргүл салыр бедигээш (орус. жертвенник) – даштан кылган онзагай тудуг аймаа, аңаа еврейлер Бурганга өргүлдү (колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү) өрттедип турган. Соломон хаанның үезинден эгелээш, Бурганга өргүл салыр дың чаңгыс чер Ооң Иерусалимде өргээзинге турган.

Өргээ, Бурганның өргээзи (орус. храм) – Бурганга бараан болуушкуннуң ыдыктыг оран-савазы. Соломон хаан Бурганның өргээзин Иерусалимге тудуп тургускан соонда, ол оран-сава Ужуражылга майгынының орнун ээлей бергеш, Израильде Бурганга бараан болуп, мөгеер болгаш өргүл кылыр чаңгыс-ла төп чер апарган. Аңаа Бурганның бараалгакчылары чүдүлге ёзулалдарын күүседип база Бурганга өргүлдү кылып турган. Соломоннуң туттуруп кааны Бурганның өргээзин бистиң эрага чедир 586 чылда вавилон аг-шериг үрегдеп каан. Бурганның ийиги өргээзин бистиң эрага чедир VI чүс чылдың төнчүзүнде туттуруушкундан хосталгаш, ээп чанып келген еврейлер туткан, оларны Давид хаанның Зоровавел дээр салгакчызы удуртуп, Аггей болгаш Захария медээчилер деткип турган. А хөй чылдар эрткенде, Ирод хаан Бурганның өргээзиниң девискээрин эде тургузуп база алгыдып каан. Ол өргээни бистиң эраның 70 чылында рим аг-шериг шуут үреп-бузуп каан.

Өске чоннар улузу (орус. язычники) – иудейлерниң билиишкини-биле Бурганның шилип алган чонунга хамаарышпас, олардан аңгы шажын-чүдүлгелиг улусту ынча дээр. Иудейлер оларны арыг эвес кылдыр санап, аралажып харылзашпазын кызып турган.

Понтий Пилат – Иудеяның Римден томуйлаан тус чер чагырыкчызы, ону б.э. 26 чылында император Тиверий олурткан. Ол Иудеяда рим аг-шеригни башкарып, Бурганның дээди бараалгакчыларын томуйлап база чугула шииткел айтырыгларын шиитпирлеп турган. Еврей төөгүчүлерниң херечилеп турары-биле, Пилат каржы-дошкун, туразы улуг кижи чораан, ол еврейлер болгаш самарийжилерге хөй хораны чедирген.

Прозелит – дүрзү-бурганнарга чүдүп чорааш, ооң соонда иудей чүдүлгени бүрүнү-биле хүлээп алгаш, кыртыжап демдектеттирип алган кижи.

Рефа улус – Ханаанга израильчилер кээр бетинде чурттап чораан кайгамчык улуг-шыырак мага-боттуг аймак-чон.

Саддукейлер – Иисус Христостуң үезинде иудейлерниң фарисейлерге удурланышкак шажынчы болгаш политиктиг бөлүү. Олар өлгеннерниң катап дирлиринге бүзүревес база Ыдыктыг Бижилге кылдыр чүгле Моисейниң Беш номун хүлээп көөр. Дыка хөй саддукейлер Бурганның бараалгакчылары турган болгаш, оларның ызыгууртан, бай-шыырак кижилер аразынга салдары улуг турган.

Самария чурттуглар азы самарийжилер – Палестинаның ортаа кезиинде, Иудеяның соңгу талазында, а Галилеяның мурнуу талазында чыдар черниң чурттакчылары. Самария чурттуглар чоорту дүрзү-бурганнарга чүдүүрүнден ойталап, Бурганга бүзүрей бергеш, Моисейниң хоойлузун сагып келгеннер (4 Хаан. 17 эгени көр). Самарияда чурттаан, еврей ук-ызыгуурлуг-даа болза, өске сөөк-язылар-биле холужа берген чон-биле иудейлер көрүшпес, өжээннежир чораан.

Синагога – иудейлерниң Бурганга мөгеери-биле база ыдыктыг хоойлуну өөренири-биле чыглыр чери.

Синай даг – Египеттен чөөн чүкте Синай чартык ортулукта турар даг. Ол дагга Дээрги-Чаяакчы Моисейге көстүп келгеш, израиль чонга Бодунуң хоойлузун берген. Ол дагны Хорив деп база адаар турган.

Сион – Иерусалим хоорайда Бурганның өргээзи турган дагның ады. Бурган шак ол черни иудейлер Аңаа мөгейзин дээш шилип алган. Иерусалим хоорайны Библияда чамдыкта «Сион-кыс» деп ойзу адап турар.

Соломон – Давид хаанның салгакчызы, бистиң эрага чедир Х чүс чыл үезинде хааннап чораан. Ол болза Бурганның аңаа хайырлааны өндүр улуг мерген угаан биле байлакшылы дээш, Чоокку Чөөн чүкке алдаржаан кижи турган.

Сугга суктурары (грек. баптисмос, орус. крещение) – бо ёзулалды эртип турар кижини сугже хензиг өйде шымындыр сугар. Сугга суктуруп, ыдыктаар ёзулалды эрткен кижиниң үндезини-биле чаартынып, чаа амыдыралче катап төрүттүнериниң база бачыттан ойталааш, Бурганче эглип кээриниң символ-демдээ. Сөөлзүредир Иисус Христостуң өлүмүнге база катап дирилгенинге бүзүрелдиң символу апарган.

Сүлде, Ыдыктыг Сүлде (орус. Дух Святой) – Бурганның Сүлдези; Иисустуң дилээнин ёзугаар Бурган Ададан бадып кээп турар, алыс шынны көргүзер Сүлде; Аргалакчы болгаш Болчукчувус.

Тамы (орус. ад, преисподняя) – бурунгу иудей чүдүлге ёзугаар бүгү өлген кижилерниң турар чери; өлүглер ораны; алдыы оран. Иисус Христостуң үезинде иудейлер тамыны чүгле бачыттыг кижилерниң кеземче эртер чери кылдыр санаар турган.

Угаадыглыг чугаа (орус. притча) – долгандыр турар амыдыралга ийикпе, азы төөгүге үндезилей алдынган, мөзү-шынар азы угаан-сарыыл талазы-биле кандыг-бир өөредиг, угаадыг сиңген чугааны азы үлегер домакты ынча дээр. Угаадыглыг чугаалар кандыг-бир чүүлдү болганчок-ла ойзу чугаалап турар.

Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын (орус. скиния) – израиль чон Египеттен үнүп келген соонда, Дээрги-Чаяакчы Моисейге онзагай майгынны тигерин дужааган. Ол майгынга Бурган Моисей-биле база Бодунуң бараалгакчылары – бүгү израиль чонну Ооң-биле эптештирер төлээлекчилер-биле ужуражып турган. Майгын боду Ыдыктыг болгаш Эң ыдыктыг деп ийи өрээлдиг болур. Ыдыктыг өрээлде Бурганга хүннүң-не мөгееринге ажыглаар херекселдер турар. Ынаар чүгле бараалгакчылар кирип болур эргелиг. Эң ыдыктыг өрээлде ыдыктыг аптара турар. Ынаар чүгле Бурганның дээди бараалгакчызы чылда чаңгыс катап, бүгү чонну бачыттан арыглаар ёзулалды кылыр дээш, кирип болур. Майгынны долгандыр херим турган, ооң иштинче левиттер база кирип болур. Соломон хаанның үезинде Иерусалимде даштан туткан турум өргээ Ужуражылга майгынын солаан.

Үе – Библияның үелеринде хүндүскү үени он ийи шакка чарып турган. Ол шактарны хүн үнгенинден эгелеп санаар (амгы үе санаашкынын ёзугаар эртенгиниң алды хире шактан). Ынчангаш эртенгиниң 9 шак дээрге хүн үнгенден бээр үшкү шак, 12 шак – алдыгы шак, а дүштекиниң 15 шак – тоску шак болур. Ындыг-даа болза, иудейлер хонуктуң эгезин хүн ашканындан (азы хүн үнериниң бетинде кежээден) эгелеп санап турган. А римчилер хонук дүн ортузунда эгелээр деп санап турган.

Фарисейлер – Иудеяга Иисус Христостуң үезинде турган чугула салдарлыг шажынчы бөлүктүң кежигүннери. Фарисейлер боттарын ыдыктыг хоойлуну база иудей ёзу-чаңчылдарны шыңгыы сагып чоруур бис деп чарлап чорааннар. Оларның хөй кезии бай-шыдалдыг улус турган.

Хаарган далганнар байырлалы (орус. праздник опресноков) – Хосталыышкын байырлалының соонда дораан эгелээр, чеди хонук дургузунда уламчылаар байырлал. Далганын хөөдүп четтикпээн еврей чоннуң дүвү-далаш-биле Египеттен дескениниң сактыышкыны кылдыр (Хост. 12 эгени көр) ол чеди хонук дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар чиир турган.

Ханаан – Чер ортузу далайның чөөн эрииниң чоогунда чер. Ооң девискээринче амгы үедеги Израиль болгаш чамдык кожа күрүнелер кирип турган. Ханаанның чурттакчыларын хананейлер дээр. Эге дөс деп ном ёзугаар, хананейлер Нойнуң уйнуу Хаамдан укталган.

Херувим – чалгынныг, күштүг, дээр уктуг амытан; Бурганның бараан болукчузу. Херувим дүрзүлери ыдыктыг аптараның кырынга-даа, Соломоннуң тутканы өргээ иштинге-даа турган.

Хоойлу, ыдыктыг хоойлу (евр. Тора, орус. закон) – Моисейниң хоойлузун, өскээр чугаалаарга, Синай дагга Моисейге Бурганның бергени, Аңаа бараан болур талазы-биле чурумчуткан хоойлу-дүрүмнер база мөзү-шынарга хамааржыр дүрүм-сагылгалар, хамааты эргелер чыындызын ынча дээр.

Хорив – Синай дагның өске ады.

Хосталыышкын байырлалы (евр. песах, грек. пасха) – израильчилерниң өгбелериниң туттуругга турганы Египеттен адырлып үнгенин демдеглээн байырлал. Ол байырлал кээрге, иудейлер Бурганның айтыышкынын күүседип, анай азы хураган дөгергеш, ооң ханы-биле хаалгазын демдектээш, кежээки чемин чиир турганнар.

Христос (орус. помазанник, Мессия) – еврей база грек дылдан дорт очулдурарга, «Чагдырган» дээн ат. Бурунгу Израильге хаанны дүжүлгеге олуртурда, ыдыктаан оливка үзү-биле бажын чаар ёзулал турган. Иисусту Бурган дүжүлгеге «чаап олурткан», ынчангаш Ол Израильдиң манааны, Ооң кээрин медээчилерниң баш удур чугаалааны Мессия азы Христос болур.

Чагыг-керээ (орус. Завет) – Бурган биле кижилерниң аразында, хаан биле ооң албатыларының аразында керээ дег, ийи таланы хүлээндирип турар дугуржулга. Библияда элээн каш ындыг керээни тодарадып бижип турар, чижээлээрге, Ной азы Авраам дугайында чугааларда. Библияның бирги кезээн христианнар Бурганның израиль чон-биле Моисейни дамчыштыр чарган керээзи дээш «Эрги Чагыг-керээ» деп адап турар. А ийиги кезээн «Чаа Чагыг-керээ» деп адаар, чүге дээрге Иисус Христостуң өлүмү болгаш катап дирлиишкини бүгү улуска Бурган-биле чаа, Моисейниң хоойлузунга үндезилевээн керээ чарар арганы берип турар.

Чууза – хааннар болгаш өске-даа дээди дүжүметтер олуруп чоруур онзагай ыяш терге. Дайынчы тергеге дөмей-даа болза, дайын үезинде ажыглавас турган.

Шефела – Палестинада Иуданың аймаанга хамааржыр девискээр. Ол девискээр Чер ортузу далайның чоогунда оргулааш биле Иуданың дагларының аразынга турган. Шефела көдээ ажыл-агый чорударынга таарымчалыг чавыс тейлери-биле тодараттынар.

Шээрленири азы шээрлениишкин (орус. пост) – мөргүлдүң дээштиин күштелдирер дээш база аажок күштүг качыгдалды Бурганга көргүзер дээш, элээн үе дургузунда аъш-чем чиирин шеглээри.

Ыдыктыг ыр (грек. псалмос) – Бурганны алдаржыткан ырылар. Оларның иштики утказы алгыш-йөрээл база мөргүл хевирлиг болур. Ыдыктыг ырларның номунче 150 ыр кирген, оларның дыка хөйүн Давид хаан чогааткан бооп турар. Чаа Чагыг-керээниң чогаадыкчылары хөй-ле Ыдыктыг ырларны Христостуң бо делегейже чедип кээриниң дугайында өттүр билген медеглелдер кылдыр санап турганнар.

Элчин (грек. апостолос) – Бурганның мурнундан бүрүн эргелиг төлээ. Иисус Христоска бараан болуру-биле кыйгырткан кижи. Иисус Бодунуң эң баштайгы өөреникчилериниң аразындан он ийи кижиге ол атты берген. Сөөлзүредир өске-даа элчиннер тыптып келген, чижээлээрге, Матфий болгаш Павел.

Эрлик (евр. сатан, грек. диаболос, орус. дьявол) – «буруудадыкчы» азы «удурланыкчы» дээн уткалыг сөс. Бурганның удурланыкчызын, кижилерниң күткүкчүзүн, каржы буктарның эң кол баштыңчызын ынча деп адаар. Ооң чамдык өске аттары – веелзевул, бузуттуг.

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Бо таблицаның медээлери амгы үедеги археологияның тывыштарын илередип турар. Ындыг-даа болза, эрте-бурунгу делегейге деңзиниң, узунунуң болгаш ишкириниң эге хемчеглери бүрүнү-биле чаңгыс аай турбаанын база тус черде хүлээп көрдүнгенинден болганчок-ла хамааржыр турганын бодап көөр херек. Ынчангаш шак бо амгы үениң дең үнелиг хемчеглерин чүгле чижеглээн кылдыр көрзе чогуур. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек куруг төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

ДЕҢЗИ

1. гера   550 мг
2. бека (= 10 гера)   5,5 г
3. шекел (= 2 бека)   11 г
4. мина (= 50 шекел)   550 г
5. талант (= 60 мина)   33 кг

УЗУНУ

1. карыш (= 11-12 илиг)   0,22 м
2. кыры (= 2 карыш)   0,45 м
3. стадий   185 м

КУРГАГ ТӨКТҮҮЧЕЛ ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. гомор (= 1/10 эфа)   2,2 л
2. са (= 1/3 эфа)   7,3 л
3. эфа (= 3 са, 10 гомор)   22 л
4. хомер / кор (= 10 эфа)   220 л

СУУК ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. лог   0,3 л
2. гин (= 12 лог)   3,5 л
3. бат (= 6 гин)   22 л
4. хомер / кор (= 10 бат)   220 л

Карталар

Карталар

1. Эрте-бурунгу Чөөн Чүк

2. Египет Болгаш Синай

3. Израиль Аймактарның Ээлел Черлери

4. Саул, Давид Болгаш Соломонга Чагырткан Черлер

5. Израиль Болгаш Иудея Күрүнелер

6. Иисус Христостуң Үезинде Рим Империя

7. Эрте-бурунгу Палестинаның Чер Кырының Тургузуу

8. Иисус Христостуң Үезинде Палестина

9. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалим

10. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалимде Бурганның Өргээзи

11. Павел Элчинниң Бирги Аян-чоруу

12. Павел Злчинниң Ийиги Аян-чоруу

13. Павел Элчинниң Үшкү Аян-чоруу

14. Павел Элчинниң Дөрткү Аян-чоруу

ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК

ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ

ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ

Table of Contents

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

2 Коринфичилерге

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13

Тайылбырлыг Словарь

- Авраам
- Авырал
- Ажыдыышкын
- Акталаткан кижи
- Аллилуйя
- Аминь
- Амыр-дыш хүнү
- Аптара, ыдыктыг аптара
- Арыг, арыг эвес
- Асия
- Ашера
- Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы
- Баштыңнар
- Белдир-ыяш
- Болбаазыраңгай
- Бурган
- Буянныг Медээ
- Ваал
- Веелзевул
- Галилея хөлү
- Давид
- Дайынчы терге
- Дүрзү-бурган
- Дээди иудей Чөвүлел
- Дээрги-Чаяакчы
- Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи
- Иордан хем
- Кижи амытан Оглу
- Кул-кадай
- Кыртыжап демдектээри
- Левиттер
- Медээчи, Бурганның медээчизи
- Моав
- Моисей
- Мөргүл, мөргүүрү
- Негев
- Ном-хоойлу тайылбырлакчызы
- Он-хоорай
- Өргүл
- Өргүл салыр бедигээш
- Өргээ, Бурганның өргээзи
- Өске чоннар улузу
- Понтий Пилат
- Прозелит
- Рефа улус
- Саддукейлер
- Самария чурттуглар азы самарийжилер
- Синагога
- Синай даг
- Сион
- Соломон
- Сугга суктурары
- Сүлде, Ыдыктыг Сүлде
- Тамы
- Угаадыглыг чугаа
- Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын
- Үе
- Фарисейлер
- Хаарган далганнар байырлалы
- Ханаан
- Херувим
- Хоойлу, ыдыктыг хоойлу
- Хорив
- Хосталыышкын байырлалы
- Христос
- Чагыг-керээ
- Чууза
- Шефела
- Шээрленири азы шээрлениишкин
- Ыдыктыг ыр
- Элчин
- Эрлик

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Карталар

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК
- ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ
- ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

- САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

- ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ